Σάββατο, 30 Μαΐου 2009

O ΡΙΤΣΟΣ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ


Τρεις ερμηνευτές, τρεις διαφορετικές αναγνώσεις τριών δραματικών μονολόγων του Γιάννη Ρίτσου. Τους ζητήσαμε να συνομιλήσουν με την ποίηση του Ελληνα ποιητή. Ο Ακύλλας Καραζήσης εστιάζει στην πολιτική, τη φιλοσοφική και την ψυχαναλυτική διάσταση του ποιήματος «Οταν έρχεται ο ξένος», η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη εμπνέεται για μια de profundis εξομολόγηση με αφορμή τη «Φαίδρα» και η Ρούλα Πατεράκη στέκεται κριτικά απέναντι στη «Σονάτα του σεληνόφωτος».

ΑΚΥΛΛΑΣ ΚΑΡΑΖΗΣΗΣ
«Οταν έρχεται ο ξένος»
«Ηρθε Εκείνος, ακάλεστος, ξένος – τι ζητούσε; Εμείς δε θέλαμε να δούμε, ν’ ακούσουμε, να τον αναγνωρίσουμε».
Κατάσταση πένθους και ο ερχομός ενός αριστερού Μεσσία, φορέα μιας ιδεολογίας. Ο ξένος ως σωτήρας με πολιτικούς, αριστερούς όρους.

«Η στιγμή δεν ήταν πια ένα κλείσιμο μα το κέντρο της έκτασης μ’ άπειρη περιφέρεια… πίσω απ’ το χτες και το αύριο, πέρα από το χρόνο».

Η ιστορική προοπτική. Η αποκλεισμένη από την ιστορία, βυθισμένη στο πένθος κοινότητα και ο ξένος που δίνει επιτέλους την προοπτική. Η μεταφυσική της αριστερής ουτοπίας. Η κομμουνιστική κοινωνία ως μεταφυσικός παράδεισος.
«Και τα παιδιά που υπήρξαμε, έλεγε, τα υπάρχουμε, απαλλαγμένα απ’ τη στενότητα των πρώτων μας χρόνων… απ’ των μεγάλων την παρεξήγηση».

Επιρροές από την ψυχανάλυση. Ο ξένος γυρίζει τον κόσμο πίσω στη μαγεία της παιδικής ηλικίας, ειδικά στις ανέμελες στιγμές στη φύση. Εδώ ο ουτοπικός κοινωνικός παράδεισος είναι συναφής με την παιδική ηλικία.

«Ποτέ δεν έχει περάσει η ώρα αυτού που θυμόμαστε. Τα φραγκόσυκα δεν έχουν μόνο σχήμα και γεύση – συγκεντρώνουν έναν κόσμο σπόρους και νοήματα».

Από τη στιγμή που ενεργοποιείται η μνήμη, γίνεται παρόν. Τα φραγκόσυκα είναι ένα παράδειγμα από τη φύση, που δεν είναι μόνο σχήμα και γεύση. Σύμφωνα με τον Χάιντεγκερ, κάθε ον είναι η συνεχής αναζήτηση του είναι.
«Ολα δικά μας, πιο δικά μας με τη μνήμη μας, έλεγε ο Ξένος, πιο ευτυχισμένα».

Η ανασύσταση του κόσμου μέσα από τη μνήμη και τις εμπειρίες είναι η απόλυτη θεραπεία, σύμφωνα με την ψυχανάλυση. Είναι η σύσταση της ατομικής μας ταυτότητας.

«Οι γυναίκες μεγάλες, μυστικές, μονάχες, σχεδόν αυθύπαρκτες κι αυτάρκεις… δεν γνωρίζουμε την πεισμωμένη ελευθερία της σιωπής τους όταν αρνούνται να οργιστούν».

Δεν συμφωνώ με αυτή την εξιδανίκευση της γυναικείας σκλαβιάς, τη λογική «οι γυναίκες είναι αγίες επειδή υποτάσσονται». Πίσω από την ποιητικότητα των στίχων κρύβεται η δεινή θέση των γυναικών της εποχής του. Γιατί ο σκλάβος, όσο ωραιοποιημένη και να παρουσιάσεις την κατάστασή του, παραμένει σκλάβος. Είναι μια χριστιανική εικόνα για τις γυναίκες που με κάνει να αγανακτώ. Είναι επίσης και η παραδοσιακή, συντηρητική αντιμετώπιση της Αριστεράς προς τη γυναίκα.
«Οι άντρες όταν νιώθουν το φόβο… αρπάζουν τις γυναίκες όπως αρπάζουν τα κλαδιά ή τις ρίζες ενός δέντρου πάνω από τον γκρεμό».

Η ομοφυλόφιλη οπτική για την ερωτική συνεύρεση αρσενικού θηλυκού.
«Ολα δικά μας, είπε ο Ξένος. Ολα του κόσμου τούτου και τους νεκρούς μας τους κουβαλάμε μέσα μας χωρίς ο χώρος να στενεύει, χωρίς να βαραίνουμε».

Τίποτα στη γη δεν χάνεται. Τα πάντα ζουν μέσα στη μνήμη μας και την ψυχή μας. Πεθαίνει κάποιος μόνο όταν δεν υπάρχει ιστορική μνήμη.

ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΤΗ «Φαίδρα»
«Το αισθάνομαι: δεν επαρκώ στον εαυτό μου». Κι εγώ αισθάνομαι συνεχώς αυτή την ανεπάρκεια σε επίπεδο προσωπικό, επαγγελματικό, καθημερινό. Είναι η πιο συχνή αίσθηση. Νιώθω ότι τα εφόδιά μου δεν είναι πάντα επαρκή. Γι’ αυτό και είμαι τόσο αυστηρή με τον εαυτό μου και δεν επαναπαύομαι με κάτι κεκτημένο. Ακόμα και οι καλές κριτικές με προβληματίζουν. Ψάχνομαι μέχρι την τελευταία μέρα των παραστάσεων να βρω να προσθέσω αυτό το κάτι, το παραπάνω. Από την εφηβεία μου λοιπόν ακόμη, αυτή η αίσθηση της προσωπικής ανεπάρκειας με οδήγησε να γίνω ηθοποιός καθώς πάνω στη σκηνή γίνεσαι ένα άλλο πρόσωπο, πιο γοητευτικό.

«…να μετράω, να ελέγχω με τα δικά σας μέτρα τις κινήσεις μου».
Να υπηρετώ τη δημόσια εικόνα μου με την έννοια κάποιων κοινωνικών συμβάσεων καθώς παντού ελλοχεύει ο κίνδυνος να υπάρχει γύρω ένας φωτογράφος ή ένας δημοσιογράφος κίτρινου εντύπου που θα σχολιάσει τη συμπεριφορά μου. Φυσικά, δεν κρύβω σαν τη Φαίδρα ένα ένοχο πάθος αλλά δεν μου αρέσει να δημοσιοποιείται η προσωπική μου ζωή.
«Τα πιο όμορφα πράγματα τα λέμε συνήθως για να αποφύγουμε να πούμε μιαν αλήθεια». Ισως γιατί λέγοντας μια αλήθεια, φοβόμαστε τις συνέπειες, τις επιπτώσεις όπως να πληγώσουμε τον άλλον ή να προδώσουμε τον εαυτό μας. Αρα, αναγκαζόμαστε συχνά να ωραιοποιήσουμε τα πράγματα, να αοριστολογήσουμε όμορφα.

«Δεν ξέρω πια πού να μείνω, έτσι πολιορκημένη απ’ τους ίσκιους μου, πιο φανερή τώρα». Υπάρχει γνώση στη Φαίδρα λόγω ηλικίας, λόγω εμπειριών. Εχει βιώσει τη φθορά, την παρακμή. Είναι μια γυναίκα που έχει περάσει την πρώτη της νεότητα. Αν θες, ηλικιακά είμαι κοντά της. Την καταλαβαίνω. Την έχω συναντήσει στη γνώση της φθοράς, στην έλξη της προς την ομορφιά της νεότητας, στο πάθος της, στην παραφορά της. Ομως, ενώ στη Φαίδρα η επιθυμία της γι’ αυτόν τον νέο, τον πρόγονό της, είναι ταμπού και απαγορευμένη, σε μένα δεν έχει συμβεί αυτό. Αυτό που επιθυμώ συνήθως μου χαρίζεται, μου προσφέρεται, μπορώ να το έχω.

«Μόλις ξυπνήσουμε η πρώτη κίνησή μας, πριν ακόμα πλυθούμε, … ν’ απλώσουμε το χέρι να πάρουμε από το κομοδίνο το στεγνό μας προσωπείο να το εφαρμόσουμε σαν ένοχοι στο πρόσωπό μας… κι από πάνω να ‘χεις το φόβο μήπως ξεκολλήσει ολόκληρο το προσωπείο… μη και φανεί ολόγυμνη η άγριά σου πείνα, η αστείρευτη πείνα».
Ολη αυτή η καταπίεση του κοινωνικού καθωσπρεπισμού, η ενοχή, η αποσιωπημένη αλήθεια του αισθησιασμού που δεν αφήνει κανένα προσωπείο να εφαρμόσει καλά σε οποιοδήποτε πρόσωπο. Γιατί λίγο πολύ, όλοι φοράμε ένα κάποιο προσωπείο καθώς δεν μας επιτρέπεται ή δε μας επιτρέπουμε να είμαστε πάντα ο εαυτός μας.

«Τίποτα δεν πιστεύω. Δεν καταλαβαίνω τίποτα. Καθένας μας μόνος, καθένας προγραμμένος».
Σε αυτόν τον κόσμο πορευόμαστε προγραμμένοι σαν πρόβατα προς σφαγή. Αν είμαστε τυχεροί στο ενδιάμεσο διάστημα θα βιώσουμε την αγάπη, τη συντροφικότητα, τον έρωτα.

«Μην τάχα προορισμός της γυναίκας είναι η γέννηση; Ή μήπως προορισμός της αθέλητος ο έρωτας;».
Προσωπικά, καθώς δεν έχω βιώσει τη μητρότητα από επιλογή, δεν θεωρώ ότι απαραίτητα η ολοκλήρωση για όλες τις γυναίκες έρχεται μέσα από τη μητρότητα. Δεν αισθάνθηκα ότι προορισμός μου σε αυτή τη ζωή ήταν να γίνω μητέρα. Με ενδιέφερε πάντα ο έρωτας. Αυτός ο στίχος λοιπόν του Ρίτσου με καλύπτει απόλυτα. Είμαι εγώ. Οταν τον εκφέρω, είμαι η Φαίδρα.

ΡΟΥΛΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ
«Η σονάτα του σεληνόφωτος»
«Αφησέ με να ‘ρθω μαζί σου».
Υποκριτική επιθυμία, πολύ μακριά από την αλήθεια. Ισως κανείς δεν θέλει να πάει με τον άλλο. Παρ’ όλα αυτά, αυτό ξεστομίζει. Ενα ψέμα προς τον εαυτό του και τον άλλον.

«Οταν έχει φεγγάρι μεγαλώνουν οι σκιές μέσα στο σπίτι… τούτο το σπίτι δε με σηκώνει πια».
Πάλι το ίδιο ψέμα. Πιθανόν πρόκειται για ένα υπέροχο σπίτι, στην Κηφισιά ή την Εκάλη. Ωραίες ξεθωριασμένες τοιχογραφίες, σκόνη, πορτρέτα νεκρών, πιάνο Στάνγουικ. Μονόλογοι υπό το σεληνόφως αυξάνουν τις ψευδαισθήσεις.
«Η πολιτεία τσιμεντένια κι αέρινη… τόσο αδιάφορη κι άυλη τόσο θετική σαν μεταφυσική».
Εξαιρετικοί χαρακτηρισμοί για μια πόλη. Μου φέρνουν στο νου τη Νέα Υόρκη. Είναι μια Αθήνα – Νέα Υόρκη. Μια φασματική, ανύπαρκτη πολιτεία.

«Δεν έχει σημασία αν φεύγεις ή αν γυρίζεις κι ούτε έχει σημασία που ασπρίσαν τα μαλλιά μου, δεν είναι τούτο η λύπη μου – η λύπη μου είναι που δεν ασπρίζει κι η καρδιά μου».
Νότα παραλογισμού. Ενα παιχνίδι λέξεων.

«Πάντα μου είχα μανία με τα μαντίλια, όχι για να κρατήσω τίποτα δεμένο».
Ευγενικά χέρια, ευγενική συγκυρία, 19ος αιώνας, ρομαντισμός και μια μικρή φροϊδική υστερία.
«Καμιά φορά, θαυμάζοντας, ξεχνάς, ό,τι θαυμάζεις, σου φτάνει ο θαυμασμός σου».
Εξαίσιος νάρκισσος υπό το σεληνόφως. Κλειστό σύστημα θαυμασμού.
«Κι αν κάνεις να κοιτάξεις σ’ αυτόν ή στον άλλον καθρέφτη, πίσω απ’ τη σκόνη και τις ραγισματιές, διακρίνεις πιο θαμπό και πιο τεμαχισμένο το πρόσωπό σου».

Οι αναγκαίες ρωγμές για να μη χάσουμε τελείως την αυτοεκτίμησή μας.
«Ανακαλύπτω εκεί, στο βάθος του πνιγμού, κοράλλια και μαργαριτάρια και θησαυρούς ναυαγισμένων πλοίων, απρόοπτες συναντήσεις, και χθεσινά και σημερινά και μελλούμενα, μια επαλήθευση σχεδόν αιωνιότητας».
Κομπολόι εύηχων λέξεων. Αισθητικές εμμονές.
«Μην κοιτάς εμένα, εμένα η θέση μου είναι το ταλάντευμα – ο εξαίσιος ίλιγγος».
Φιλοδοξία μπροστά στον κίνδυνο.

ΜΠΛΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ET AGENDA

Πέμπτη, 28 Μαΐου 2009

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Η οικονομική κρίση πλήττει και το βιβλίο. Η ελληνική βιβλιοπαραγωγή ήταν μειωμένη το 2008 κατά 4,8% συγκριτικά με το 2007 και συνολικά εκδόθηκαν 9.579 νέοι τίτλοι.
Τα μη λογοτεχνικά βιβλία (θεωρητικές και θετικές επιστήμες, σχολικά βοηθήματα, βιβλία τέχνης) καταλαμβάνουν την πρώτη θέση με 57%, ενώ ακολουθούν τα παιδικά βιβλία (21,5%) και η λογοτεχνία (21,5%).
Σχετικά με τις μεταφράσεις πιο δημοφιλής αναδείχτηκε για άλλη μια φορά η αγγλική γλώσσα με 51,6% και ακολουθούν τα γαλλικά (11,5%), τα ιταλικά (6,7%), τα γερμανικά (4,9%), τα ισπανικά (4,3%) και τα αρχαία ελληνικά (3%). Τα οριστικά στοιχεία για τη βιβλιοπαραγωγή το 2008 θα ανακοινωθούν τον Οκτώβριο από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, μια πρόγευση ωστόσο έδωσαν τα μέλη του με αφορμή την 6η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου που εγκαινιάζεται την Πέμπτη και θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή στους χώρους της Helexpo στη Θεσσαλονίκη. AΠΟ: librofan

Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009

Αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν την πενταετία 1960-1965, την γενιά των «επαναστατών».

«Οι σκέψεις σας φωνάζουν τόσο δυνατά, που δεν ακούω εκείνο που μου λέτε»
Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε. Ήμαστε μια
γενιά σε αναμονή: περάσαμε την παιδική μας ηλικία περιμένοντας. Έπρεπε να
περιμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό
ύπνο για να ξεκουραστούμε και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο
το πρωί για να κοινωνήσουμε. Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή.
Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί.
Εμείς ταξιδεύαμε σε αυτοκίνητα χωρίς ζώνες ασφαλείας και αερόσακους. Δεν είχαμε πόρτες, παράθυρα, ντουλάπια και μπουκάλια φαρμάκων ασφαλείας για τα παιδιά. Ανεβαίναμε στα ποδήλατα χωρίς κράνη και προστατευτικά, κάναμε ωτο-στοπ, καβαλάγαμε μοτοσικλέτες χωρίς δίπλωμα κάνοντας κόντρες. Οι κούνιες ήταν φτιαγμένες από μέταλλο και είχαν κοφτερές
γωνίες. Ακόμα και τα παιχνίδια μας ήταν βίαια. Περνάγαμε ώρες
κατασκευάζοντας αυτοσχέδια αυτοκίνητα για να κάνουμε κόντρες κατρακυλώντας
σε κάποια κατηφόρα και μόνο τότε ανακαλύπταμε ότι είχαμε ξεχάσει να βάλουμε
φρένα. Παίζαμε «μακριά γαϊδούρα» και κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση.
Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν
γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους.
Κανείς δεν μπορούσε να μας βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Σπάζαμε τα κόκαλα
και τα δόντια μας και δεν υπήρχε κανένας νόμος για να τιμωρήσει τους
«υπεύθυνους». Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και
δεν έτρεχε τίποτα. Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με
λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο
εαυτός σου. Είχαμε καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε
να το ξεπερνάμε.Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως
κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Μοιραζόμασταν μπουκάλια
νερό ή αναψυκτικά ή οποιοδήποτε ποτό και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά
φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν
πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξύδι.Δεν είχαμε Playstations, τηλεοπτικά κανάλια, βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές ή Ιnternet. Εμείς είχαμε φίλους. Κανονίζαμε να
βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλά
βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν για να παίξουμε κυνηγητό, κρυφτό,
αμπάριζα… μέχρι εκεί έφτανε η τεχνολογία. Περνούσαμε τη μέρα μας έξω,
τρέχοντας και παίζοντας. Φτιάχναμε παιχνίδια μόνοι μας από ξύλα. Χάσαμε
χιλιάδες μπάλες ποδοσφαίρου. Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι
εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τα χείλη τους πάνω στη βρύση. Κυνηγούσαμε
σαύρες και πουλιά με αεροβόλα στην εξοχή, παρά το ότι ήμασταν ανήλικοι και
δεν υπήρχαν ενήλικοι για να μας επιβλέπουν. Θεέ μου!
Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους
φωνάζαμε από την πόρτα. Φανταστείτε το! Χωρίς να ζητήσουμε άδεια από τους
γονείς μας, ολομόναχοι εκεί έξω στο σκληρό αυτό κόσμο! Χωρίς κανέναν
υπεύθυνο! Πώς τα καταφέραμε;Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να
συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ για να περάσουν όλοι. Τι φρίκη!Κάναμε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια και περνούσαμε ατέλειωτες ώρες
στην παραλία χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς
μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην
άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Ρίχναμε τα κορίτσια
κυνηγώντας τα για να τους βάλουμε χέρι, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο
chat room.Είχαμε δίψα για τον άλλον, ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε. Δεν θα πρέπει να μάς παραξενεύει που τα σημερινά παιδιά είναι κακομαθημένα και χαζοχαρούμενα. Αν εσύ είσαι από τους «παλιούς» … συγχαρητήρια! Είχες την τύχη να μεγαλώσεις σαν παιδί!
Από: aanasto 20/5/09

Τρίτη, 19 Μαΐου 2009

Ο "ΤΑΞΙΔΕΥΤΗΣ"


ΕΥΤΥΧΩΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΞΕ ΚΑΙ Ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΣΠΑΘΑΡΗΣ, Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΜΑΘΕ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΔΕΣ...

Πέμπτη, 14 Μαΐου 2009

Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΩΡΑ, Ο ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ ΤΟΠΟΣ


Κάποιο κρύο πρωινό του Ιανουαρίου, ένας άντρας κάθισε σε ένα κεντρικό σταθμό του μετρό και ξεκίνησε να παίζει το βιολί του. Έπαιξε για περίπου 45 λεπτά. Κατά τη διάρκεια αυτών των 45 λεπτών, δεδομένου ότι ήταν ώρα αιχμής, πέρασαν από μπροστά του αρκετές χιλιάδες άνθρωποι, οι περισσότεροι πηγαίνοντας στη δουλειά τους. Τρία λεπτά μετά την έναρξη της μουσικής, ένας μεσήλικος κύριος παρατήρησε ότι υπήρχε ένας μουσικός που έπαιζε βιολί, τον κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα και συνέχισε το βιαστικό του βηματισμό. Ένα λεπτό αργότερα, ο βιολιστής εισέπραξε το πρώτο του δολάριο, από μια κυρία που το πέταξε στο καπέλο του καθώς περνούσε από μπροστά του χωρίς να σταματήσει καθόλου.
Λίγο αργότερα, κάποιος ακούμπησε στον τοίχο και τον άκουσε για λίγο, αλλά μετά κοίταξε το ρολόι του και έφυγε βιαστικός. Πιο πολύ από όλους τους περαστικούς, ασχολήθηκε μαζί του ένα τρίχρονο αγόρι που ήθελε να σταματήσει για να ακούσει, αλλά η μητέρα του τον τράβηξε για να συνεχίσουν τη διαδρομή τους. Το παιδί κοιτούσε συνεχώς προς τα πίσω καθώς απομακρυνόταν. Το ίδιο επαναλήφθηκε και με άλλα παιδιά και τους γονείς τους, οι οποίοι - χωρίς καμία εξαίρεση - τα τράβαγαν για να συνεχίσουν το δρόμο τους.
Στα 45 λεπτά μουσικής, συνολικά σταμάτησαν για να ακούσουν - έστω και για λίγο - μόνο 6 άνθρωποι. Περίπου 20 άνθρωποι έριξαν λεφτά στο καπέλο καθώς συνέχιζαν να περπατούν, χωρίς να ελαττώσουν την ταχύτητα του βηματισμού τους. Η συνολική είσπραξη ήταν 32 δολάρια. Όταν η μουσική σταμάτησε και υπήρξε σιωπή, κανείς δεν το πρόσεξε. Κανείς δε χειροκρότησε, ούτε υπήρξε κανενός άλλου είδους αναγνώριση.
Αυτό που δεν ήξερε κανείς ήταν ότι ο συγκεκριμένος βιολιστής ήταν ο Joshua Bell, ένας από τους καλύτερους μουσικούς του κόσμου, και έπαιζε με ένα βιολί Stradivarius αξίας 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων, κατασκευασμένο από τον ίδιο τον Antonio Stradivari το 1713.
Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Joshua Bell έπαιξε σε ένα κατάμεστο θέατρο της Βοστώνης και η τιμή ενός κάτω του μετρίου εισιτηρίου ήταν 100 δολάρια. Ο Bell αμοίβεται με περίπου 1000 δολλάρια το λεπτό! Το συγκεκριμένο πείραμα, δηλαδή το να παίξει ο Joshua Bell στο σταθμό του μετρό incognito, οργανώθηκε από την εφημερίδα Washington Post, ως μέρος μιας κοινωνικής μελέτης περί του τι εκλαμβάνουμε ως σημαντικό, τι μας αρέσει, και σε τι δίνουμε προτεραιότητα.
Η γενική περιγραφή του πειράματος ήταν:
Σε ένα συνηθισμένο περιβάλλον, σε μια ακατάλληλη ώρα, αντιλαμβανόμαστε το ωραίο; Σταματάμε για να το ευχαριστηθούμε; Αναγνωρίζουμε το ταλέντο σε ένα μη-αναμενόμενο περιβάλλον;

Τετάρτη, 13 Μαΐου 2009

TA ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΗΛΙΔΑΣ

Μια ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα με αντικείμενο την καλή, ποιοτική ελληνική μουσική αναρτήθηκε στον ιστό: "ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΗΛΙΔΑΣ" της ορχήστρας του Γιώργου Γκιντζίρη
καθηγητή μουσικής από τον Πύργο Ηλείας.
Συνδεθείτε εδώ: http://orchestra-pyrgou.blogspot.com/

Τρίτη, 12 Μαΐου 2009

ΑΝ ΠΕΤΥΧΕΙ Η ΕΥΤΥΧΙΑ...

Ο Ελληνοαμερικανός βιολόγος, γιατρός και πανεπιστημιακός Νίκολας Χρηστάκης βρέθηκε στη φετινή λίστα των «100 σημαντικότερων» του «ΤΙΜΕ» για τη θεωρία του περί του ιού της ευτυχίας. Σύμφωνα με τον καθηγητή, «όταν οι άνθρωποι γύρω μας γίνονται πιο ευτυχείς, γινόμαστε και εμείς ... Όταν δύο φίλοι βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη του μιλίου και ο ένας γίνει πιο ευτυχισμένος, οι πιθανότητες να ευτυχήσει και ο φίλος του αυξάνονται κατά 15%».
Είναι λοιπόν κολλητική η ευτυχία. Όταν όλοι γύρω σου ευτυχούν, είσαι υποχρεωμένος να συμμετάσχεις και εσύ στη γενική ευωχία. Μη σκεφτείς ούτε για αστείο να σε πιάσει το παράπονο, γιατί του άλλου του ήρθαν δεξιά ενώ εσένα σε πάει πηδώντας. Μην αποτολμήσεις ούτε προς στιγμήν να ενδώσεις σε φθονερές σκέψεις και ζηλέψεις την καλοτυχία του άλλου. Μη διανοηθείς να υποπέσεις σε αμαρτωλές γκρίνιες τύπου: «πουτάνα κοινωνία, άλλων τους τρέχουν από τα μπαντζάκια και εγώ κωλοχτυπιέμαι για μπαρμπούτσαλα».
Και κυρίως μακριά από ύποπτες θεωρίες περί άνισης κατανομής του πλούτου, περί ταξικών προσδιορισμών, περί κοινωνικής επιρροής και οικονομικής ισχύος. Έτσι και αλλιώς τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία. Παρότι ο Λασκαράτος πολύ εύστοχα είχε αναρωτηθεί: «Μήπως όμως φέρνουν τη δυστυχία;»
Κατά τον δρα Χρηστάκη, την ευτυχία μπορεί να μην τη φέρνουν τα λεφτά, τη φέρνουν όμως τα λεφτά των άλλων. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να τους πλησιάσεις σε ικανή χιλιομετρική απόσταση ώστε να κολλήσεις την ευτυχία τους, χωρίς μάλιστα να χρειαστείς και τα λεφτά τους.
Αν λοιπόν σε πιάσουν οι μαύρες σου, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να εντοπίσεις ένα τσούρμο χαρούμενων τύπων και να τους πάρεις από πίσω. Βρες τίποτα εύθυμους που εκκωφαντικά θα σφύζουν από ευτυχία και πιάσε τους κουβέντα. Ούτε λεπτό μη σταθείς να αναρωτηθείς «μωρέ, τι χαζομαλ…ς είναι αυτοί» γιατί θα απολέσεις την ευτυχία του να κολλήσεις την αρρώστια τους.
Αλλά ακόμη και αν είσαι τζόρας, βρε παιδί μου, μιζέρης και σκατόψυχος και γουστάρεις τη δυστυχία σου και την καταβρίσκεις με τις αστοχίες, τις ατυχίες, τις στραβές και τα μπινελίκια, πάλι δεν τη γλιτώνεις. Θα σου έρθει η ευτυχία κατακέφαλα, αφού ο ιός της ευτυχίας των παρακείμενων νοσούντων μοιραία θα μεταδοθεί και σε σένα.
Μία απορία μένει. Αν σε κάθε παρέα ευδιάθετων τύπων γίνει κολλιτσίδα και ένα τσούρμο δυστυχείς και αναξιοπαθούντες, δεν θα διακυβευθεί η καλή διάθεση των πρώτων; Δηλαδή προτού προλάβει να μεταδοθεί ο ιός της ευτυχίας να κατισχύσει εκείνος της συμφοράς και της κακοτυχίας; Με αποτέλεσμα να χάσουν οι ευτυχισμένοι το κέφι τους και να μην έχουν ευτυχία να μεταβιβάσουν; Και τότε αναθαρρήσει ο ιός της δυστυχίας, προσλάβει επιδημικές διαστάσεις και μας πάρει όλους και μας σηκώσει;
Και μία δεύτερη. Αφού κατά τον καθηγητή Χρηστάκη η ευτυχία είναι τόσο κολλητική, γιατί ήδη δεν υφιστάμεθα παγκοσμίως τις συνέπειες της πανδημίας της; Τι εμποδίζει την καλπάζουσα ίωση να κατακυριεύσει τον πλανήτη και να μας χαρίσει απλόχερα τα συμπτώματα της χαράς και της καλοπέρασης;

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ
jparaske@enet.gr

EΠΙΣΚΕΨΗ: ΒΙΕΝΝΗ, Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ


Στο κέντρο της Αυστριακής πρωτεύουσας και σε απόσταση μόλις 500 μέτρων από την πλατεία του Αγίου Στεφάνου (όπου βρίσκεται και ο ομώνυμος καθολικός καθεδρικός ναός της πόλης), βρίσκεται ένας στενός δρόμος, η Fleischmarkt7. Στο νούμερο 13, ο επισκέπτης αντικρίζει ένα μεγαλοπρεπές μέγαρο, σωστό κομψοτέχνημα. Το αρχιτεκτονικό αυτό στολίδι στεγάζει τον Ορθόδοξο Ιερό Καθεδρικό Ναό της Βιέννης.
Η παρουσία των Ελλήνων στη Βιέννη
Η παρουσία των Ελλήνων στην Αυστριακή πρωτεύουσα χάνεται στα βάθη των αιώνων. Από τη βυζαντινή ακόμα εποχή, οι Ορθόδοξες Πριγκίπισσες: Θεοδώρα Κομνηνή (1148), Θεοδώρα Αγγελίνα (1203) και Σοφία Λάσκαρι (1220), παντρεύτηκαν γόνους Αυστριακών αριστοκρατικών οικογενειών και μεταλαμπάδευσαν το βυζαντινό πνεύμα στην Κεντρική Ευρώπη. Πολλοί Έλληνες κατά τη διάρκεια του 17ου και 18ου αιώνα είχαν συνάψει ισχυρές εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με τη Βιέννη. Στη πόλη αυτή φιλοξενήθηκαν πολλοί Διδάσκαλοι του Γένους, προωθήθηκαν τα ελληνικά γράμματα μέσα από τις περίφημες εκδόσεις των ελληνικών τυπογραφείων, προετοιμάσθηκε με κάθε μέσο ο Αγώνας της Παλιγγενεσίας του Έθνους και βρήκε μαρτυρικό θάνατο, ο υμνητής της ελευθερίας Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος). Τον αρχιερατικό θρόνο της Ιεράς Μητροπόλεως Αυστρίας λάμπρυνε με την παρουσία του στις αρχές του 20ού αιώνα, ο ήρωας Μακεδονομάχος Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης και αργότερα (1963 – 1991) ο Μητροπολίτης Αυστρίας Χρυσόστομος Τσίτερ (κατά σάρκα ανεψιός του Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης, Αγίου Χρυσοστόμου). Από το 1991 πηδαλιούχος της τοπικής εκκλησίας είναι ο Μητροπολίτης κ. Μιχαήλ (Στάικος), ο οποίος προσπαθεί να τονώσει το θρησκευτικό αίσθημα της ελληνικής παροικίας και να συντηρήσει την εκκλησιαστική και ιστορική παράδοση της επαρχίας του.
Η ιστορία του Ναού
Η Ελληνική Κοινότητα της Βιέννης, το 1782, αγόρασε το μεγαλοπρεπές αυτό κτήριο, από τον Κόμη Joh. Von Stockhammer και ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Peter Mollner τη μετατροπή του σε Εκκλησία. Ο Αυστριακός καλλιτέχνης τοποθέτησε στη μέση του οικοδομήματος το κωδωνοστάσιο και το ρολόι. Το 1851 συνεχίσθηκαν οι εργασίες εντός του ναού, με την ορθομαρμάρωσή του και την ανέγερση του γυναικωνίτη. Το μεγαλύτερο έργο των δαπανών ανακαίνισης και εξωραϊσμού του Ναού κάλυψε με προσωπικές του δαπάνες ο (μετέπειτα μεγάλος εθνικός ευεργέτης) Βαρόνος Σίμων Σίνας. Ο ευεργέτης κάλεσε το φημισμένο Δανό αρχιτέκτονα Θεόφιλο Χάνσεν (έργα του οποίου είναι τα μεγαλύτερα δημόσια κτήρια της Αθήνας), να ολοκληρώσει τις εργασίες του Ναού και να δώσει στο κτήριο τα απαραίτητα αρχιτεκτονικά στοιχεία που να το κάνουν να μοιάζει με βυζαντινό Ορθόδοξο Ναό. Τις δαπάνες για την αποπεράτωση του Ναού κάλυψε εξ’ ολοκλήρου ο Βαρόνος. Στις 21 Δεκεμβρίου 1858, έγιναν τα επίσημα θυρανοίξια – εγκαίνια του πρώτου Ορθόδοξου Ναού στην Αυστρία.
Ο Ναός της Αγίας Τριάδος
Ο ναός εξωτερικά είναι σε κόκκινο χρώμα, ενώ τα πολλά δίλοβα καμαροειδή παράθυρα, του δίνουν τη μορφή βυζαντινού εκκλησιαστικού κτηρίου. Πάνω από την είσοδο του Ναού βρίσκονται σε χάλκινες πλάκες οι απεικονίσεις της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Συμεών, της Αγίας Αικατερίνης, του Αγίου Γεωργίου και της Θεοτόκου Βρεφοκρατούσας. Εισερχόμενος στο ναό ο προσκυνητής υποβάλλεται από το ημίφως του πρόναου – διαδρόμου που θυμίζει το παλαιοχριστιανικό αίθριο και τον οδηγεί στον κυρίως Ναό. Το τέμπλο του ναού είναι ξυλόγλυπτο και επιχρυσωμένο. Στο αριστερό μέρος του Ναού βρίσκεται ο κυλινδρικός άμβωνας με οξυκόρυφη απόληξη προς τα κάτω ενώ το αναλόγιο του είναι ένας εστεμμένος δικέφαλος αετός. Το Ιερό δεν ακολουθεί τη συνήθη τριμερή διάρθρωση αλλά αποτελείται από ένα ενιαίο κυκλικό χώρο στη μέση του οποίου βρίσκεται το παλαιοχριστιανικού ρυθμού κιβώριο της Αγίας Τραπέζης. Πρωτοτυπία αποτελεί η Αγία Πρόθεση του Ιερού, η οποία περιβάλλεται από δύο ξύλινους ραβδωτούς κίονες με την απεικόνιση του οφθαλμού του Κυρίου. Στο δεύτερο όροφο του κτηρίου, στεγάζονται τα γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως Αυστρίας, η κατοικία του επισκόπου, οι αίθουσες των βιβλιοθηκών και η Ελληνική Εθνική Σχολή, η οποία ιδρύθηκε το 1801 και συνεχίζει μέχρι σήμερα, το σημαντικό πνευματικό της έργο. Τόσο η ενορία της Αγίας Τριάδος όσο και η Σχολή τελούν υπό την επιτροπεία του 12μελούς Κοινοτικού Συμβουλίου.
Για επικοινωνία: Ιερός Ορθόδοξος Καθεδρικός Ναός Αγίας Τριάδος Βιέννης, Fleischmarkt 13, 1010, Wien, Austria, τηλ: 0043 – 1 – 53.32.965, fax: 0043 – 1 – 53.33.889.
ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

Δευτέρα, 11 Μαΐου 2009

"ΕΦΥΓΕ" Ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΣΠΑΘΑΡΗΣ




To τελευταίο «αντίο» είπε στους Έλληνες ο κορυφαίος καραγκιοζοπαίχτης, Ευγένιος Σπαθάρης.

Έφυγε το βράδυ του Σαββάτου από τη ζωή, στα 85 του χρόνια, ο κορυφαίος καραγκιοζοπαίχτης και δάσκαλος Ευγένιος Σπαθάρης.Ο Ευγένιος Σπαθάρης του Σωτηρίου, ψυχή του Καραγκιόζη και γενικότερα του θεάτρου Σκιών γεννήθηκε στην Κηφισιά τον Ιανουάριο του 1924.
Μετά τις σπουδές του άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική και ιδιαίτερα με τους ήρωες του θεάτρου σκιών, από τους πρωτοπόρους του οποίου, ήταν ο πατέρας του. Ξεκίνησε την πορεία του δίνοντας ο ίδιος παραστάσεις αρχικά στη διάρκεια της κατοχής, σε θέατρα της Αθήνας, σε Πρεσβείες, στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη κ.α. Από τότε έδωσε πληθώρα παραστάσεων τόσο στην Ελλάδα όσο και σε χώρες του εξωτερικού, συμμετέχοντας σε διεθνή φεστιβάλ και συνέδρια ειδικά για το θέατρο σκιών.
Παρουσίασε πολλά έργα με ήρωα τον Καραγκιόζη, και με ηθοποιούς, στο Κρατικό Θέατρο Β. Ελλάδος, στο «Ελληνικό Χορόδραμα», στο Θέατρο Χατζώκου, (Θεσσαλονίκη), στο Θέατρο Συντεχνίας κ.α. με τις παραστάσεις
«Το ταξίδι», «Το καταραμένο φίδι», «Ο δικτάτωρας», «Ο Αλέκος με τα κυδώνια» κ.α. Κυκλοφόρησε περίπου 15 έργα σε δίσκους και το 1980 άρχιζε να παίζει στη τηλεόραση.
Ο Ευγένιος Σπαθάρης ήταν μέλος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του Ινστιτούτου Παγκοσμίου Θεάτρου (της ΟΥΝΕΣΚΟ ενώ έκανε περιοδείες σε πολλές χώρες. Αλλά και ως ζωγράφος έλαβε μέρος σε πολλές εκθέσεις ατομικές και ομαδικές στην Αθήνα, Ζυρίχη, Παρίσι και Νέα Υόρκη.
Τιμήθηκε με Βραβείο Ρώμης (1962), με το Α' Μετάλλιο του Πρίγκιπα του Μοντ, Α' Βραβείο Πολωνίας (1978), Α' Μετάλλιο Τοσκανίνι (Ιταλία) το 1978 κ.ά. Τέλος το 2007 τιμήθηκε ιδιαίτερα από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού για την μεγάλη του προσφορά στο καλλιτεχνικό αυτό είδος για το οποίο του αναγνωρίστηκε ο τίτλος του μεγάλου δασκάλου.
Το 1991 ιδρύθηκε το Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, το οποίο λειτουργεί συστηματικά από το 1996, με στόχο την προβολή του θεάτρου σκιών και του καραγκιόζη. Αξιοσημείωτη είναι η συνεργασία του με το Διονύση Σαββόπουλο.
Ζωγραφικά λαϊκά έργα του παρουσιάστηκαν σε γκαλερί της Αθήνας ενώ ταξίδεψε τον καραγκιόζη στα πέρατα του κόσμου και απέσπασε πολλές διακρίσεις. Τις τελευταίες ημέρες νοσηλευόταν στο ΚΑΤ μετά από ατύχημα που του προκάλεσε πολλαπλά κατάγματα.

Ο Άγγελος Σικελιανός είχε αναφέρει για τον Ευγένιο Σπαθάρη: «Η τέχνη του Σπαθάρη είναι στη βάση της λαϊκής ψυχής και ζωής και μακάριος όποιος την αντικρίζει με τη σοβαρότητα που της οφείλεται. Μέσα της δεν κατασταλάζει μόνο η λαγαρή θυμοσοφία του λαού μας μπρος στα ανάποδα του κόσμου, αλλά σκεπάζεται και η πηγαία δύναμη που ΄χει μέσα του και με την οποία υπερνικά αυτά τα ανάποδα με ψυχισμό ασύγκριτο, ανεβαίνοντας απ' τα σκαλιά της θείας του εξυπνάδας ως με τις κορφές τον ηρωισμού».

ΑΠΟ: "ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ"

Κυριακή, 10 Μαΐου 2009

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η θέση της γυναίκας στην αρχαία κοινωνία.
Από την Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογο - ιστορικό

Πολλά και διάφορα έχουν γραφτεί για τις γυναίκες στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, άλλα από τα οποία εκθειάζουν το γυναικείο φύλο και άλλα που μιλούν με τρόπο ταπεινωτικό και ανεπίτρεπτο. Γράφτηκαν ύμνοι συγκινητικοί αλλά και βλάσφημοι.
«Ω Δία, γιατί στου ήλιουτο φως να φέρει τις γυναίκεςτις δολερές τα πλάσματατων ανδρών τον όλεθρο; (…)να χαθείτε, ποτές δε θαχορτάσω να σας μισώ γυναίκες…..γιατί οι γυναίκες είναι πάντακακές. (…)Κι αν κρεμαστεί των γυναικώνη φάρα ολάκερη… εγώτη γνώμη δεν αλλάζω».(Ευριπίδης, Ιππόλυτος)
Υπήρξαν περίοδοι δόξας, όμως και φαινόμενα καταπίεσης και εκμετάλλευσης.Είναι αλήθεια ότι καθώς οι πολιτισμοί διαφέρουν μεταξύ τους, διαφέρουν και οι ρόλοι που αναθέτουν στο ένα ή στο άλλο φύλο, και οι διάφορες εργασίες, κάποιες από τις οποίες σε μια κοινωνία μπορεί να θεωρούνται αντρικές ενώ σε άλλη γυναικείες. Η μόνη σταθερά για τον καθορισμό αυτών των ρόλων είναι το γεγονός ότι οι γυναίκες, απασχολημένες κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους με τη γέννηση και ανατροφή των παιδιών, ήταν υποχρεωμένες να μένουν κοντά στο χώρο της κατοικίας τους και, συνεπώς, αναλαμβάνουν τα καθήκοντα που μπορούσαν να εκτελέσουν χωρίς να εγκαταλείπουν την κύρια αποστολή τους.Η θέση του γυναικείου φύλου αποτέλεσε σημείο αντιλεγόμενο καθώς οι διάφοροι συγγραφείς έγραψαν επηρεασμένοι από ιδεολογικά ρεύματα, παρουσιάζοντας συχνά όχι την αληθινή εικόνα αλλά εκείνο που εξυπηρετούσε τους σκοπούς που καθένας από αυτούς υπηρετούσε.
«Είσαι γυναίκα δούλος;(…) όσο εγώ θα ζω, γυναίκα δεθα διαφεντεύει. (…)Άνδρας θα είμαι εγώ,Αν αυτή ατιμώρηταΚλωτσάει την ισχύ μου».(Σοφοκλής, Αντιγόνη)
Κάτω από την επίδραση της εξελικτικής θεωρίας του Δαρβίνου, για παράδειγμα, υποστηρίχτηκε ότι το αρχικό καθεστώς στην αυγή της ανθρωπότητας ήταν η μητριαρχία.Με τον τρόπο αυτό θέλησαν να ανατρέψουν εκ βάθρων και ν’ αποδείξουν αναξιόπιστη την ιστορία της Βίβλου.Γρήγορα όμως η ιδέα αυτή απορρίφθηκε από τους σύγχρονους ανθρωπολόγους ως στερούμενη παντελώς αποδείξεων. Ακόμη και γυναίκες συγγραφείς δεν ξέφυγαν τον πειρασμό, επειδή κι εκείνες από το μέρος τους, τις περισσότερες φορές έγραψαν στρατευμένες κάτω από διάφορες τάσεις της κοινωνίας, της πολιτικής ή της θρησκείας. Κλασικό παράδειγμα αυτής της μονομερούς πληροφόρησης αποτελεί η άποψη που μέχρι πρόσφατα επικρατούσε, για τη θέση της γυναίκας στην αρχαιότητα. Επηρεασμένοι κυρίως από την εικόνα της ζωής στην Αθήνα της κλασικής περιόδου, οι περισσότεροι συγγραφείς γενίκευαν τα πράγματα και μιλούσαν για μια κατάσταση περίπου τραγική, όπου οι γυναίκες ήταν φυλακισμένες στα απομονωμένα γυναικεία διαμερίσματα των οικιών, ενώ οι άνδρες περνούσαν τον καιρό τους αργόσχολοι, στην Αγορά, τα γυμναστήρια και τα λουτρά.Όμως ήδη στην αρχαία Βαβυλώνα και στην Αίγυπτο οι γυναίκες είχαν σημαντική ανεξαρτησία και υψηλή θέση στην κοινωνία. Ο κώδικας Νόμων του Χαμουραμπί (1795-1750 π.Χ.) για παράδειγμα, βαβυλωνιακό γραπτό μνημείο που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα, περιέχει πάμπολλες προβλέψεις σχετικά με τις γυναίκες, το γάμο, την περιουσία τους, την ανατροφή και επιμέλεια των παιδιών, το διαζύγιο κλπ. που δείχνουν ότι ακόμη και σε εκείνη την τόσο πρώιμη εποχή, και κάτω από ειδωλολατρικό καθεστώς, υπήρχε προστασία από κακομεταχείριση, εκμετάλλευση και άλλες καταχρήσεις. Οι γυναίκες μπορούσαν να ασκούν εμπόριο για λογαριασμό τους και να προσφέρουν υπηρεσίες ως δικαστές, προεστοί, μάρτυρες σε δικαστήρια και γραφείς. Στην Αίγυπτο τα πράγματα ήταν ακόμη καλύτερα και οι γυναίκες έγιναν συχνά άρχοντες του κράτους. Σε αρκετές περιπτώσεις, λοιπόν, τη θέση και τα δικαιώματα της αρχαίας γυναίκας θα τα ζήλευαν πολλές κοινωνίες του ευρωπαϊκού μεσαίωνα.Κανείς δε μπορεί να λησμονήσει ότι στην Ιστορία αναφέρονται σημαντικές γυναικείες μορφές, όπως η Φαραώ Χατσεπσούτ (18η δυναστεία), η Βαβυλώνια Σεμίραμις, η Ελληνίδα Κλυταιμνήστρα, η Ιουδαία Εσθήρ, η Κλεοπάτρα στην Αίγυπτο και πολλές άλλες, που όχι μόνο ανέβηκαν στα ύψιστα αξιώματα της εποχής τους, αλλά και έπαιξαν κύριο ρόλο στη διαμόρφωση της ιστορίας των τόπων και των λαών τους.Στα Ομηρικά Έπη, στη Μινωϊκή και στη Μυκηναϊκή εποχή, οι γυναίκες είναι σε πολύ καλή μοίρα. Αγαπούν την οικογένειά τους, συζητούν ελεύθερα μαζί με τους άνδρες, επικρατεί η μονογαμία, ο γάμος είναι ιερός και αδιάλυτος, η γυναίκα μπορεί να διαλέξει τον άνδρα της, οι συζυγικές σχέσεις βασίζονται σε αμοιβαία αγάπη και εκτίμηση και οι τρόποι συμπεριφοράς των συζύγων παρουσιάζονται απλοί, ευγενικοί και εγκάρδιοι. Η πολυτεκνία θεωρείται μεγάλο αγαθό και ευτυχία, ενώ η ατεκνία μεγάλη συμφορά και εκδήλωση θεϊκής τιμωρίας.Το ίδιο στην αρχαία Σπάρτη οι γυναίκες ήταν σχεδόν ίσες με τους άνδρες, συγχρωτίζονταν ελεύθερα στη δημόσιο βίο και στους αθλητικούς αγώνες, παντρεύονταν τον άνδρα που θα αγαπούσαν, και είχαν γνώμη στα πολιτικά και δημόσια πράγματα. Είναι άραγε τυχαίο ότι ήταν οι Σπαρτιάτισσες που έλεγαν στους άνδρες τους το γνωστό «Η τάν ή επί τας;»Αλλά η σύγχρονη αντίληψη για τη θέση της γυναίκας στην αρχαιότητα στηρίχτηκε περισσότερο στο καθεστώς της κλασικής Αθήνας, που οπωσδήποτε ήταν δυσμενέστερο για τη γυναίκα, αφού πολλά από τα ήθη είχαν διαφθαρεί, ιδιαίτερα μάλιστα σε ό,τι αφορούσε την ανώτερη κοινωνική τάξη.Έχοντας λοιπόν, την Αρχαία Αθήνα ως υπόδειγμα, ως φαίνεται ήταν δύσκολο σε πολλούς να πιστέψουν πως τα πράγματα μπορούσαν να είναι καλύτερα σε άλλες κοινωνίες, και μάλιστα παλιότερες από αυτήν.Σήμερα ωστόσο πολλά έχουν αναθεωρηθεί από τους επιστήμονες και η αντίληψή τους είναι πλέον εντελώς διαφορετική, καθώς οι έρευνες ανατρέπουν συνεχώς την προηγούμενη άποψη ως εντελώς εξωπραγματική.Όπως γράφει η Ιστορικός M. Katz τίποτα δεν είναι περισσότερο ανακριβές από την ιδέα της φυλακισμένης γυναίκας στην Αρχαία Ελλάδα. Αν και πολλές φιλολογικές πηγές προβάλλουν την αντίληψη ότι η Αθηναία γυναίκα ήταν λίγο παραπάνω από τους δούλους.
«Η γυναίκα θα πρέπει ναδουλεύει περισσότερο από το γαϊδούρι,γιατί το γαϊδούρι τρώει τ’ άχυρακαι η γυναίκα το στάρι».(Καυκασιανή παροιμία).
Οι έρευνες έχουν δείξει ότι ως έργα ανδρών (όπως είναι σχεδόν όλες οι γραπτές αρχαίες πηγές) παρουσιάζουν μάλλον την ανδρική άποψη και όχι απαραίτητα την αλήθεια.Το να δημιουργούμε θεωρίες για τη ζωή της αρχαίας εποχής, στηριγμένοι μόνο σε φιλολογικές πηγές, λέει η Katz, μοιάζει σαν οι μελλοντικοί ιστορικοί να προσπαθούσαν να περιγράψουν τη ζωή της σημερινής νοικοκυράς με βάση την εικόνα που δίνουν τα διάφορα πορνοπεριοδικά ή οι κωμωδίες, κι αυτό δεν θα ήταν σωστό.Το βιβλίο “The Cambridge Illustrated History of Ancient Greece” εξηγεί ότι η αρχαία ελληνική πόλη συχνά χαρακτηρίζεται σαν μια «αντρική λέσχη», επειδή οι γυναίκες δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα (…). Αυτή όμως η εικόνα δεν είναι εντελώς ακριβής. Αρχικά οι άνδρες που δεν είχαν το δικαίωμα του πολίτη ήταν μια ελάχιστη μειοψηφία του πληθυσμού σε όλες τις πόλεις-κράτη, περιλαμβανομένη της διασημότερης της Αθήνας. (…) Κατά δεύτερο λόγο υπήρχαν άλλες περιοχές της αστικής και κοινωνικής ζωής στην αρχαία πόλη, πέρα από την πολιτική, όπου οι γυναίκες έπαιζαν σπουδαίο ρόλο. Τέτοιες ήταν, για παράδειγμα, η θρησκευτική και οικονομική σφαίρα, όπως και οι διάφορες λειτουργίες της κοινωνίας στα πλαίσια των δήμων. Τελικά, η κοινωνική ιδέα που ήθελε τους άνδρες στα κοινά και τις γυναίκες στο ιδιωτικό βασίλειο, δεν ήταν παρά ένα «ιδεώδες» που προβάλλεται μεν στη λογοτεχνία, όμως ποτέ δεν υπήρξε πραγματικά. Η ιδέα της φυλακισμένης στο γυναικωνίτη Αθηναίας, καλλιεργήθηκε τον 1ο και το 18ο αι. μ.Χ. στην προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η θέση της γυναίκας στην κοινωνία εκείνης της εποχής, κι η συγγραφέας προειδοποιεί για τον κίνδυνο που υπάρχει όταν κάποιος ψάχνει τις πηγές ελπίζοντας να βρει επιχειρήματα για να υποστηρίξει τις πολιτικές του θεωρίες.Ανάλογες απόψεις υποστηρίζει και ο D. Harvey τονίζοντας ότι η απομόνωση των γυναικών αφορούσε μόνο την πολύ υψηλή τάξη, ενώ η ζωή των γυναικών που ζούσαν στην πόλη ήταν διαφορετική από εκείνες που ζούσαν στην ύπαιθρο.Αντίθετα ο R. Garland ένας άλλος ερευνητής ισχυρίζεται πως από την επικρατούσα μέχρι πρόσφατα θεωρία, ότι οι γυναίκες ζούσαν φυλακισμένες και δυστυχείς, δεν υπάρχει καμία αρχαία απόδειξη ότι δυσανασχετούσαν για τη ζωή τους. Αναρίθμητες παραστάσεις με σκηνές τοκετού, γυναίκες με τα παιδιά τους και γυναίκες που θρηνούν στον τάφο του παιδιού τους, μαρτυρούν ότι οι Ελληνίδες αγαπούσαν πολύ τα παιδιά τους, και ήταν περήφανες για το ρόλο τους ως σύζυγοι και μητέρες.Μια άλλη ερευνήτρια η S. Cole, υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να παραθεωρείται η συμβολή της γυναίκας στα κοινά αφού, φροντίζοντας εκείνη για το σπίτι, άφησε στον άντρα της το περιθώριο να ασχολείται με τα πολιτικά πράγματα. Χωρίς η ίδια να έχει πολιτικά δικαιώματα, λέει η συγγραφέας, η Αθηναία μπορούσε να επηρεάζει τη δημοκρατία έμμεσα. Εξάλλου η δύναμη που ασκούσαν οι γυναίκες της αρχαίας Ελλάδας διαφαίνεται και από τους ρόλους που έχουν στις κλασικές κωμωδίες και τραγωδίες των Αριστοφάνη, Ευριπίδη, Αισχύλου, Σοφοκλή κλπ.Υποστήριξαν, λοιπόν, πως οι γυναίκες ήταν θαμμένες στους γυναικωνίτες, όμως χιλιάδες ανάγλυφες παραστάσεις τις παρουσιάζουν δραστήριες, περιποιημένες και καλλιεργημένες, να συμμετέχουν και να απολαμβάνουν πλάι στους άνδρες το βιοτικό επίπεδο που προσέφερε η εποχή τους. Κάνουν λόγο για γυναίκες αμόρφωτες και ικανές μόνο για παιδοποιία, όμως βρίσκουμε γυναίκες μουσικούς, ποιήτριες, αγρότισσες, βιοτέχνες και εμπόρους.Για τις περισσότερες γυναίκες και για τους περισσότερους άντρες, ωστόσο, δεν ήταν δυνατό να ζει κανείς χωρίς να εργάζεται. Εκείνες, λοιπόν, που έμεναν στην ύπαιθρο συμμετείχαν στις αγροτικές εργασίες κι εκείνες που ζούσαν στην πόλη ασχολούνταν με το μικρεμπόριο ή διατηρούσαν κατάστημα με τους συζύγους τους. Αν και το ιδανικό για εκείνη την κοινωνία απαιτούσε από τον άνδρα να εργάζεται στους αγρούς, στην αγορά και στις δημόσιες υποθέσεις, ενώ η γυναίκα ύφαινε το μαλλί, έψηνε το ψωμί και φρόντιζε για το σπίτι, όμως τα καθήκοντα αυτά της άφηναν αρκετό ελεύθερο χρόνο.Έτσι οι περισσότερες γυναίκες συμμετείχαν στο εργατικό δυναμικό, όπως φαίνεται από πολυάριθμες επιγραφικές πηγές. Πολλά αντικείμενα κατασκευάζονταν σε οικιακά εργαστήρια για εμπορικούς σκοπούς και υπήρχαν γυναίκες που διατηρούσαν πανδοχεία ή έκαναν αγροτικές εργασίες κοντά στους άνδρες τους. Επίσης δεν είναι ακριβής ο κανόνας σύμφωνα με τον οποίο οι γυναίκες δεν ήταν πρέπον να επισκέπτονται την Αγορά ούτε καν για ψώνια, που κανονικά τα έκαναν οι δούλοι.Ο Αριστοτέλης παραδέχεται πως ήταν αδύνατο να εμποδίσει κανείς «τις γυναίκες των φτωχών» να πηγαίνουν στην αγορά. Αλλά ποιες ήταν αυτές οι γυναίκες;Σύμφωνα με υπολογισμούς των ειδικών επιστημόνων, μόνο 4 στους 100 Αθηναίους ήταν ευκατάστατοι και από αυτούς μόνο 1 στους 100 ήταν πραγματικά πλούσιος. Με άλλα λόγια οι γυναίκες των φτωχών αποτελούσαν την πλειοψηφία και συνεπώς δεν είναι άξιο απορίας ότι πολλές γυναίκες εργάζονταν μέσα και γύρω από την Αγορά, ασχολούμενες με το μικρεμπόριο τροφίμων ή αντικειμένων όπως αρώματα και κοσμήματα, διατηρούσαν ταβέρνες ή ύφαιναν μάλλινα. Επίσης είναι βεβαιωμένο ότι διατηρούσαν φιλίες μεταξύ τους και αντάλλασσαν επισκέψεις.Αλλά και οι γυναίκες των πλουσίων οικογενειών είχαν καθήκον να επιβλέπουν και να κατευθύνουν τους δούλους και να φροντίζουν για τη σωστή τακτοποίηση των αγαθών και των πραγμάτων του σπιτιού. Όπως λέει ο Ισχόμαχος στο Σωκράτη στο έργο του Ξενοφώντα «Οικονομικός» σωστή γυναίκα είναι εκείνη που μπορεί να διευθύνει σωστά κάθε τι μέσα στο σπίτι της σαν συνεργάτης του άνδρα της. «Ο πλούτος έρχεται στο σπίτι με τον κόπο του άνδρα, οικονομείται δε σωστά με τη φροντίδα της γυναίκας».Και βέβαια υπήρχαν οι γυναίκες που υπηρετούσαν ως ιέρειες στους ναούς των διαφόρων Θεών της αρχαιότητας. Ένας αριθμός τέτοιων ιερειών μνημονεύεται σε δημόσια έγγραφα, ενώ γίνεται λόγος για γυναίκες που επιλέγονταν στην Αθήνα από τις κοινωνικές τους ομάδες για να υπηρετήσουν ως επικεφαλής και υπεύθυνες («άρχουσαι») στα Θεσμοφόρια, μαζί με τις ιέρειες της συγκεκριμένης λατρείας.Μια επιδείνωση της κατάστασης παρουσιάστηκε στη ρωμαϊκή εποχή, όπου η γυναίκα έπρεπε να είναι σε πλήρη υποταγή στην εξουσία πρώτα του πατέρα ή του αδερφού και ύστερα του άνδρα της, δεν είχε τη νομική ικανότητα να υπογράφει συμβόλαια ή διαθήκες ή να καταθέτει ως μάρτυρας στο δικαστήριο και να ασκεί δημόσιο λειτούργημα, γρήγορα όμως η κατάσταση βελτιώθηκε, η Ρωμαία οικοδέσποινα ήταν σεβαστή, και η ρωμαϊκή ιστορία παρουσιάζει πλήθος γυναικείων ονομάτων που διακρίθηκαν για την ευφυΐα τους αλλά και την ανάμιξή τους σε πολιτικές ραδιουργίες.Είναι προφανές λοιπόν, ότι αλλιώς έχουν τα πράγματα και όχι όπως κατάφεραν να μας επιβάλλουν οι διάφοροι «ενδιαφερόμενοι». Πολλές εξηγήσεις δίνονται για την επικράτηση της πλαστής εικόνας για τη θέση των γυναικών στην αρχαιότητα, κυριότερες από τις οποίες είναι αφενός μεν η προκατάληψη εναντίον του γυναικείου φύλου από τον κλήρο, στα χρόνια του μεσαίωνα, και αφετέρου η σκοπιμότητα των υποστηρικτών του γυναικείου κινήματος, που τους εξυπηρετούσε η εικόνα της καταπιεσμένης γυναίκας.
«Ο υποβιβασμός της γυναίκας στις αρχαίες παγανιστικές κοινωνίες»Για τη θέση της γυναίκας στην αρχαιότητα ισχύουν τα παρακάτω:«Έγκλειστες στο σπίτι»Στην Αρχαία Ελλάδα τα ανύπαντρα κορίτσια δεν μπορούσαν να κυκλοφορούν ελεύθερα και να συναναστρέφονται με νέους. Μόνο σε μερικές θρησκευτικές γιορτές μπορούσαν να βγουν από το σπίτι ή να λάβουν μέρος στην πομπή. Σε μερικές επιτρέπονταν να τραγουδήσουν και να χορέψουν σε αυτές. Όμως οι χοροί των κοριτσιών και των αγοριών ήταν πάντα χωριστοί κατά πολύ αυστηρό τρόπο.Οι Αρχαίοι άνδρες παντρεύονταν όχι από έρωτα αλλά για να αποκτήσουν παιδιά τα οποία θα τους γηροκομούν. Δηλαδή για το συμφέρον.«Απόλλωνας:Δεν είναι η μάνα που γεννάειαυτό που λένε παιδί της.θρέφει μονάχα το νέο το σπέρμα.ο άνδρας που σπέρνει αυτός γεννά.εκείνη, σαν ξένη, το φύτρο σώζει,αν ο θεός γερό τ’ αφήσει.Και θα σου φέρω απόδειξησ’ αυτό που λέω: πατέραςγίνεται να υπάρξει δίχως μάνα,να, μάρτυρας εμπρός τουΟλύμπιου Δία η κόρη, πουΜέσα σε κοιλιάς δε θρέφτηκε σκοτάδια».
«Με το ζόρι παντριά»Ποινικό αδίκημα ήταν για τους Σπαρτιάτες (και γενικά για τους Αρχαίους Έλληνες) το να μην παντρευτείς.Σπαρτιάτες είχαν την «γραφήν αγαμίου», δηλαδή την καταγγελία με την οποία ο ανύπαντρος δικαζόταν δημόσια επειδή δεν παντρεύτηκε (δίκη αγαμίου), επειδή άργησε να παντρευτεί (δίκη οψιγαμίου), ακόμα και διότι παντρεύτηκε αταίριαστα (δίκη κακογαμίου).
«Αστυνομία που κυνηγούσε γυναίκες»Αντίστοιχα στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν οι «γυναικονόμοι» ή «γυναικοκόσμοι», άρχοντες που επιτηρούσαν τη διαγωγή των γυναικών στην πόλη. Αργότερα αποτελούσαν ένα είδος Αστυνομίας ηθών και ήταν υπάλληλοι του Αρείου Πάγου. Είχαν έργο την περιστολή κάθε παρεκτροπής που γινόταν. Φρόντιζαν να φυλάσσεται η ευκοσμία στις δημόσιες εκδηλώσεις, άλλοι και στην ιδιωτική ζωή των πολιτών. Επέβαλαν πρόστιμα ως και χιλίων δραχμών σε όσες φέρονταν άσχημα στους δρόμους και ανέγραφαν τα ονόματά τους σε ένα Πλάτανο στον Κεραμεικό.
«Στο Ιράν υπάρχει θρησκευτική αστυνομίαπου περιπολεί κι αλίμονο στις γυναίκες πουθα τολμήσουν να κυκλοφορήσουν στο δρόμο χωρίςτα τσαντόρ τους, ή θα επιβαίνουν στο λεωφορείο με άλλους άνδρες».(La Republica)
«Ο θρησκευτικός θεσμός του γάμου»«Μεταξύ των αρχαίων Ελλήνων ο θεσμός του γάμου ήταν σεβαστός και είχε θρησκευτικό χαρακτήρα. Ο πατήρ παραδίδων την θυγατέρα του, έλεγε: «Παίδων επ’ αρότω γνησίων διδωμί σοι γε την εμαυτού θυγατέρα».
«Διαπόμπευση και φόνος των μοιχών»Εάν ένα μοιχευόμενο ζευγάρι συλλαμβανόταν επάνω στην πράξη, τότε επιτρεπόταν ακόμη και η θανάτωση του μοιχού. Αυτή η αυστηρή ποινή προβλεπόταν ακόμη και από το νομικό κώδικα του Δράκοντος του τέλους του 7ου αι. Η μοιχευόμενη γυναίκα κατά τον νόμο έπρεπε να αποπεμφθεί.
«Έτσι ο Δίας έστειλε στους άνδρεςτις γυναίκες σαν επιδημία,γεμάτες σχέδια ύπουλα.Μέτρο κανένα δε γνωρίζουν,σε όλα είναι άσωτες,κι έτσι μοιάζουν με τουςκηφήνες που δεν κατέχουν καμίαδουλειά παρά κατεβάζουν στην κοιλιά τουςτων άλλων το μόχθο…όποιος λοιπόν γλιτώσει από το γάμο καιτα αισχρά έργα των γυναικών,αυτός σώζει το βίο του.Αλλά όποιος παίρνει ένα πλάσμαβλαβερό, αυτού η ζωή γίνεταιμαρτύριο αδιάκοπο και τα βάσαναείναι αβάστακτα.…γιατί οι γυναίκες στραγγίζουνετον άνδρα και τον παραδίδουν σεθλιβερά γεράματα».(Ησίοδος)
Την έβαζαν πάνω σε λίθο ώστε να τη δει όλη η πόλη, και μετά την ανέβαζαν πάνω σε ένα γαϊδούρι και τη διαπόμπευαν σε όλη την πόλη, κυκλικά. Μετά η πομπή επέστρεφε στην αρχική θέση και πάλι την έδειχναν σε όλο τον κόσμο. Από το σημείο αυτό και μετά η μοιχαλίδα Παγανίστρια θεωρούνταν «άτιμη» και την αποκαλούσαν «Ονοβάτιν». Άτιμος ήταν και όποιος συγκατοικούσε πλέον μαζί της.
Κάθε γυναίκα είναι χολή.Δύο στιγμές καλές χαρίζει:τη μια στο νυφικό θάλαμο,και την άλλη στο θάνατό της.
«Προγαμιαίες σχέσεις»Κορίτσια που είχαν γενετήσια επικοινωνία προ του γάμου, μπορούσε ο πατέρας τους να τα πουλήσει στο σκλαβοπάζαρο. Τα κορίτσια δεν έπρεπε να φορούν κανένα στολίδι κι ούτε να επισκέπτονται κανένα ιερό. Αν παρέβαιναν αυτές τις απαγορεύσεις, τότε ο καθένας μπορούσε να τα δείρει και να τα κακοποιήσει, εφόσον αυτό δεν είχε ως συνέπεια τους τραυματισμούς ή και το θάνατο.
«Φύτρο κακό είναι η γυναίκα στη ζωήαλλά σαν αναγκαίο κακό την αγοράζουμε.Αλλά βρίσκει επιπλέονότι φορτίο δεινών είναιη γυναίκα για τον άνδρα».(Μένανδρος)
«Η ατυχία να είσαι αρχαία γυναίκα» Έβαλε νόμο ο Σόλων, απαγορεύοντας στη γυναίκα να βγαίνει έξω φορώντας περισσότερα από τρία φορέματα, είτε να κρατά φαγώσιμα ή πιοτό που να αξίζει περισσότερο από ένα οβολό, είτε να νυχτοπερπατεί εξόν με αμάξι που μπροστά του φέγγει λυχνάρι.
«Στην Καμπούλ (Αφγανιστάν) η γυναίκαθεωρείται κάτι λιγότερο και από ζώο.Απαγορεύεται να φαίνεται μέρος του σώματός της,κυκλοφορεί τελείως καλυμμένημε την αμπάγια να καλύπτει τελείως το πρόσωπο».
Ο Πλάτων, ο οποίος στην πολιτεία εξισώνει άνδρες και γυναίκες ωστόσο γράφει:«όποιος άνδρας αποτύχει να ζήσειμέσα στη δικαιοσύνηθα μεταμορφωθεί κατά τη δεύτερη γέννησή τουσε γυναίκα».Είναι με άλλα λόγια, αποτυχία να είσαι γυναίκα, σύμφωνα με τον Πλάτωνα.«Ποτέ μην αφήσεις να σεξεμυαλίσει η γυναίκαη κουνοκώλαούτε οι κολακείες τηςπου μ’ αυτές να σε τυλίξει θέλει.Κι ακόμαΗ γυναίκα είναι μια συμφορά,μια ωραία συμφορά,μια καλοστημένη παγίδαπου μέσα της πέφτουν άνθρωποι».
Είναι η πιο μεγάλη προσβολή για τον άνδρα να κυβερνάται από τη γυναίκα.
http://webmail.sch.gr/horde2new/services/go.php?url=http%3A%2F%2Fwww.tyxikos.gr%2F983-15.htm%2F
Κατά τη γνώμη μου, όλα τα παραπάνω είναι οι αποδείξεις του ότι οι άνδρες είναι, κατά την αρχαιότητα, προφανώς «ανώτεροι» από τις γυναίκες και τα παιδιά. Ο άνδρας έχει τη θέση του αφέντη και η γυναίκα τη θέση του εξαρτημένου. Είναι φανερό ότι η θέση της γυναίκας είναι πολύ μειονεκτική. Η γυναίκα ζει σαν φυλακισμένη και οι άνδρες την «έχουν» πιο κάτω και από τα ζώα. Την εκμεταλλεύονται με κάθε τρόπο. Την υποτιμούν, την έχουν σαν ιδιοκτησία τους και ο άνδρας είναι ο «βασιλιάς» της. Είχε το δικαίωμα να κακοποιεί τη σύζυγό του, να την ξυλοκοπάει, να την τιμωρεί, ακόμα και να την πουλάει. Τη θέλουν μόνο για το συμφέρον τους και για να τους κάνει απογόνους. Με λίγα λόγια την χαρακτηρίζουν «διάβολο». Η γυναίκα είναι το πρόσφορο θύμα, όπου κι αν βρίσκεται, για τους άνδρες. Πιστεύω πως ο τρόπος αντιμετώπισής της ήταν πολύ άδικος και απάνθρωπος. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει αυτή η ανισότητα των δύο φύλων. Έπρεπε να έχουν τα ίδια δικαιώματα, άνδρες και γυναίκες.

Από τη φιλόλογο - ιστορικό Αμαλία Κ. Ηλιάδη. Μεταγραφή: ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η εκπαίδευση στην αρχαία Ελλάδα
Από την Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογο-ιστορικό

Η εκπαίδευση στην αρχαία Ελλάδα, η οποία συνδέεται άρρηκτα με κάθε είδους πολιτιστική ανάπτυξη που έλαβε χώρα κατά την ελληνική αρχαιότητα, επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη ενός δυναμικού πολιτιστικού συνεχούς που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον και επεκτάθηκε στην ευρωπαϊκή Ήπειρο και στις κτήσεις της: είναι γνωστό σήμερα με τον γενικό όρο δυτικός πολιτισμός με κύρια χαρακτηριστικά τη δημοκρατία και την καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών .
Παρακάτω θα εκτεθούν τα κύρια σημεία αυτού του παιδευτικού και εκπαιδευτικού «ιδανικού» έτσι όπως αναπτύχθηκε στις διαφορετικές πόλεις-κράτη της ελληνικής επικράτειας κατά την αρχαιότητα.

Η εκπαίδευση στην Αρχαία Σπάρτη και την Κρήτη
Σύμφωνα με τον μύθο ο Σκύθης Ανάχαρσις επιστρέφοντας από τα ταξίδια του ανέφερε πως οι Σπαρτιάτες ήταν η μόνη ελληνική φυλή με την οποία κατόρθωσε να συζητήσει λογικά γιατί μόνον αυτή είχε το χρόνο να είναι σοφή. Παρόλες τις αντιρρήσεις του Ηροδότου, φαίνεται πως οι Σπαρτιάτες είχαν άφθονο χρόνο στη διάθεσή τους για πνευματική καλλιέργεια, όντας απελευθερωμένοι από την ανάγκη του πλουτισμού. Δεν ασκούσαν εμπόριο μήτε ήταν απασχολημένοι με κάποιο επάγγελμα. Έτσι, περνούσαν όλο το χρόνο τους αφιερωμένοι στην εκπαίδευσή τους σύμφωνα με τα σπαρτιατικά ιδεώδη. Ο χρόνος τους μοιραζόταν ανάμεσα στην φυσική εξάσκηση, τη στρατιωτική εκπαίδευση, το κυνήγι, τα δημόσια πράγματα και τις «λέσχες», στις οποίες δεν επιτρέπονταν οι συζητήσεις για δουλειές, παρά μόνο για ό,τι θεωρείτο ευγενές.
Τα σπαρτιατικά σχολεία ήταν μόνο για τους ομοίους, δηλαδή για εκείνους που μπορούσαν να πληρώσουν την εγγραφή σε είδος. Ωστόσο, εκεί γίνονται επίσης δεκτά και άλλα παιδιά, αρκεί κάποιος να συνεισέφερε εκ μέρους τους το απαιτούμενο τίμημα, προκειμένου να συνοδεύουν οι εντεταλμένοι δούλοι τα παιδιά στο σχολείο. Η απόδοση σε κάποιον της ιδιότητας του σπαρτιάτη πολίτη γινόταν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η αξία του ή οι υπηρεσίες του ήταν τέτοιες που η πόλη-κράτος τις αναγνώριζε. Άλλοι μαθητές παρόμοιου είδους ήταν οι μόθωνες ή μόθακες και οι τρόφιμοι. Η διαφορά με τους τροφίμους βρίσκεται στο γεγονός ότι οι μόθωνες ήταν παιδιά ελεύθερων Σπαρτιατών και συνεπώς είχαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα.
Το σύστημα εκπαίδευσης στην Κρήτη ήταν παρόμοιο με εκείνο της Σπάρτης από πολλές απόψεις και η εκπαίδευση κόστιζε στους γονείς ακόμη λιγότερα απ’ ότι στη Σπάρτη καθώς τα παιδιά τρέφονταν κυρίως με δημόσια έξοδα.
Στη Σπάρτη, σε αυτό το απόλυτα οργανωμένο κράτος, το αγόρι έμενε σπίτι του ως τα επτά του χρόνια. Οι γονείς τους φρόντιζαν να παίρνουν μαζί τους τα αρσενικά παιδιά στα φειδίτια ή φιλίτια, τις κοινές τράπεζες των Σπαρτιατών. Τα αγόρια ήδη εκπαιδεύονταν στον σπαρτιατικό τρόπο ζωής. Τα κορίτσια έμεναν στο σπίτι και έπαιρναν το γεύμα μαζί με τη μητέρα τους. Στα φειδίτια οι γονείς ήταν υποχρεωμένοι να συνεισφέρουν κάθε μήνα ένα μέδιμνο κριθάρι, οκτώ χοές οίνου, πέντε μνες τυρί και μισή μνα σύκα. Αν ήταν τόσο φτωχοί, που δεν μπορούσαν να συνεισφέρουν, τότε έχαναν τα δικαιώματά τους ως πολίτες και τα παιδιά τους δεν ήταν δυνατόν να εκπαιδευτούν στο σπαρτιατικό σύστημα.
Μετά τα επτά τους χρόνια τα αγόρια απομακρύνονταν από το σπίτι και οργανώνονταν σε έναν ιδιαίτερα συστηματικό τρόπο εκπαίδευσης σε αγέλες ή βούες. Υποδιαιρέσεις των αγελών ήταν οι ίλες οι οποίες πιθανώς είχαν δύναμη 64 αγοριών. Οι αγέλες τρέφονταν, κοιμούνταν και έπαιζαν μαζί και βρίσκονταν υπό την εποπτεία του παιδονόμου, ενός πολίτη που απολάμβανε του γενικού σεβασμού και κατείχε υψηλή θέση. Βοηθοί του ήταν οι μαστιγοφόροι οι οποίοι επέβαλαν τη σκληρή πειθαρχία, για την οποία φημισμένη ήταν η σπαρτιατική κοινωνία. Όταν έλειπε ο παιδονόμος ή οι μαστιγοφόροι, η πειθαρχία διατηρείτο ακέραια υπό την εποπτεία του βουαγόρα ή αγελάρχη, δηλαδή του περισσότερου θαρραλέου και λογικού αγοριού σε κάθε αγέλη. Επίσης στην εκπαίδευση των αγοριών συμμετείχε ένας νέος που είχε συμπληρώσει το 20ο έτος της ηλικίας του και ονομαζόταν είρην ή ιρήν. Αυτός παρακολουθούσε τις μάχες τους και τους χρησιμοποιούσε ως υπηρέτες στο σπίτι του για το γεύμα του. Τα μεγαλύτερα αγόρια του έφερναν ξύλα για τη φωτιά ενώ τα μικρότερα μάζευαν λαχανικά. Ο μοναδικός τρόπος για να αποκτηθούν αυτά τα παραπάνω ήταν η κλοπή από κήπους ή τις λέσχες των ανδρών, γεγονός που αύξανε τις ικανότητες των νέων στην ανίχνευση. Αφού γευμάτιζαν όλοι μαζί, τότε ο είρην τους προέτρεπε να τραγουδήσουν και κατόπιν να συζητήσουν θέματα ηθικής ή πολιτικής.


Η Εκπαίδευση Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας συγκριτικά με την εκπάιδευση στη Σπάρτη.
Στη Λακωνία και την Κρήτη -κυρίως αγροτικές περιοχές που στηρίζονταν στο σύστημα της γαιοκτησίας- δεν υπήρχε η ανάγκη εκπαίδευσης σε θέματα που σχετίζονταν με το εμπόριο ή τη βιοτεχνία. Θα περίμενε, λοιπόν, κανείς να ανακαλύψει πολλά τέτοια στοιχεία στους Αθηναίους ή τους Ίωνες της Μ. Ασίας. Η πραγματικότητα, όμως, ήταν εντελώς διαφορετική. Για τον Έλληνα η λέξη εκπαίδευση σήμαινε διάπλαση του χαρακτήρα, αρμονική ανάπτυξη του σώματος, του νου και της φαντασίας και συνεπώς κάθε είδους τεχνική εκπαίδευση αποκλειόταν από τα ελληνικά σχολεία ως βάναυσος. Ο Ηρόδοτος ισχυρίζεται πως οι Έλληνες απέκτησαν αυτή την άποψη από τους λαούς που τους περιέβαλλαν. Με τη σειρά του ο Πλάτων θεωρεί τον έμπορο ή τον τεχνίτη ακατάλληλο ως ενεργό πολίτη, όπως και ο Αριστοτέλης, ο οποίος θεωρεί ανάξιο ό,τι παρεμβάλλεται στη σωματική ή τη διανοητική ανάπτυξη.
Πως, λοιπόν, διδάσκονταν οι τέχνες και το εμπόριο στην αρχαία Ελλάδα; Από τις φιλολογικές μαρτυρίες που διαθέτουμε, οι τέχνες ή το εμπόριο ήταν κυρίως κληρονομική ενασχόληση. Οι γιοι των τεχνιτών μαθαίνουν την τέχνη του πατέρα τους. Στη Δημοκρατία ο Πλάτων αναφέρει πως οι παίδες των κεραμιστών είναι στην πραγματικότητα υπηρέτες και βοηθοί για μακρύ χρονικό διάστημα πριν τους επιτραπεί να φτιάξουν το δικό τους κεραμικό εργαστήριο και εμπορικό κατάστημα. Οι μαθητές ενός γιατρού που ονομαζόταν Πιτταλός αναφέρονται από τον Αριστοφάνη, ο κωμωδιογράφος Σωσίπατρος βάζει έναν μάγειρα να λέει πως οι μαθητές του πρέπει να γνωρίζουν αστρολογία, αρχιτεκτονική και στρατηγική, πριν έρθουν να μαθητεύσουν δίπλα του. Υπήρχε, λοιπόν, ένα σύστημα μεταβίβασης της γνώσης, σε ό,τι αφορούσε στο εμπόριο και τις τέχνες, αλλά η γενική άποψη ήταν πως «η τεχνική καθοδήγηση και όλη η διδασκαλία που αποβλέπει στην οικονομική απολαβή είναι χυδαία και δε δικαιούται το όνομα της εκπαίδευσης». Η αληθινή εκπαίδευση στοχεύει αποκλειστικά στην αρετή η οποία ωθεί το παιδί να είναι καλός πολίτης και ικανός να κυβερνήσει και να υπακούσει. Οι Σπαρτιάτες και οι Κρήτες δεν ήταν μόνοι σε αυτή τους την αντίληψη. Είχαν την υποστήριξη όλης της Ελλάδος στην απόφασή τους να εξορίσουν από τα σχολεία τους κάθε ιδέα τεχνικής ή επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Ωστόσο η εκπαίδευση και πάλι έμεινε μισή και τούτο γιατί απευθυνόταν μόνο στα αγόρια της οικογένειας. Οι γυναίκες ζούσαν καθεστώς ανατολίτικου περιορισμού, εκτός από τη Χίο, τη Λοκρίδα, την Κρήτη και φυσικά την Σπάρτη.
Η Αθηναία μητέρα οφείλει να ζει τόσο αποσυρμένη ζωή, ώστε το όνομά της να μην ακούγεται ανάμεσα στους άνδρες, είτε για καλό είτε για κακό. Ο Πλάτων είναι ο πρώτος που ενδιαφέρεται για την εκπαίδευση των γυναικών. Με αυτόν τον τρόπο αντιτίθεται στην άποψη πως οι γυναίκες είναι μόνο για να κάνουν παιδιά και να φροντίζουν το νοικοκυριό τους. Παραδέχεται πως διαθέτουν λιγότερη σωματική ρώμη, αλλά είναι ικανές να κάνουν την ίδια δουλειά με τους άνδρες, οπότε τότε δικαιούνται τροφής και παιδείας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να εκπαιδεύονται στη μουσική, τη γυμναστική και τον πόλεμο, όπως ακριβώς οι άνδρες.
Σε παλαιότερες εποχές τούτη η πρωτοβάθμια εκπαίδευση διαρκούσε ως τα δεκαοκτώ. Αλλά προς το τέλος του 5ου π. Χ. αιώνα δημιουργήθηκε ένα δευτεροβάθμιο σύστημα εκπαίδευσης. Ο Πλάτωνας ο οποίος περιγράφει τη Δημοκρατία ως ένα σύστημα μαθητείας, στα μαθηματικά λίγο πριν την εφηβεία και στα πολιτικά ζητήματα λίγο πριν την ενηλικίωση συμφωνεί σε αρκετά σημεία με το μαθητή του Αριστοτέλη για την αξία της παιδείας και της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση συνειδητών πολιτών . Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη η ενασχόληση με τα πολιτικά ζητήματα εφαρμοζόταν τρία χρόνια πριν την εφηβεία, αν και στην πραγματικότητα η παρακολούθηση των μαθητών δεν ήταν αυστηρά καθορισμένη. Οι γιοί των φτωχών ολοκλήρωναν γρήγορα το πρόγραμμα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ενώ οι γόνοι των πλουσίων την καθυστερούσαν όσο ήθελαν, γεγονός που ο Ξενοφών θεωρεί απαξιωτικό για την αθηναϊκή εκπαίδευση.
Μετά τα δεκαοκτώ οι νεαροί Αθηναίοι προχωρούσαν στην πολεμική τους εκπαίδευση. Τον πρώτο χρόνο αυτής της εκπαίδευσης τον περνούσαν στην Αθήνα και τον δεύτερο σε φρούρια των συνόρων και σε στρατόπεδα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου διέθεταν λίγο χρόνο για διανοητικές ενασχολήσεις. Όταν κατέρρευσε η στρατιωτική δύναμη των Αθηνών υπό την μακεδονική κυριαρχία, τα στρατιωτικά καθήκοντα των εφήβων έγιναν εθελοντικά και η εκπαίδευση τους αντικαταστάθηκε από μαθήματα φιλοσοφίας και λογοτεχνίας. Το στρατιωτικό σύστημα έγινε Πανεπιστήμιο, το οποίο παρακολουθούσαν λίγοι εύποροι νέοι ή πλούσιοι ξένοι. Ως πρόδρομος του πρώτου πανεπιστημίου, η δίχρονη εκπαίδευση των εφήβων δικαιούται τον τίτλο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, παρόλο που ως τον 3ο π. Χ. αιώνα παρείχε μόνο στρατιωτική εκπαίδευση.
Η αθηναϊκή εκπαίδευση, όπως και η εκπαίδευση των άλλων πόλεων, διαιρείται σε τρία στάδια. Το Πρωτοβάθμιο από τα 6-14 έτη, το Δευτεροβάθμιο από τα 14-18 έτη και το Τριτοβάθμιο από τα 18-20. Από τα τρία παραπάνω στάδια μόνο το τρίτο ήταν υποχρεωτικό και το παρείχε η πόλη-κράτος. Το δεύτερο ήταν εντελώς προαιρετικό και μάλλον για τους εύπορους. Από το πρωτοβάθμιο τα γράμματα ήταν δια νόμου υποχρεωτικά, όπως φαίνεται από έναν παλιό νόμο που αποδίδεται στο Σόλωνα και ο οποίος αναφέρει πως το παιδί πρέπει να διδάσκεται γράμματα, κολύμπι κ.α.. Μετά από αυτό, οι φτωχοί μπορούν να στέψουν την προσοχή τους στη γεωργία και το εμπόριο, ενώ οι πλουσιότεροι στη μουσική, τη γυμναστική, το κυνήγι και τη φιλοσοφία.

Η μουσική για τον Πλάτωνα.
Ο Πλάτων που γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα, όπως ήταν φυσικό, δέχτηκε τις επιδράσεις της μουσικής των προγενεστέρων, αλλά και των συγχρόνων του. Στα μεγαλοφυή φιλοσοφικά του έργα αναφέρεται πολύ συχνά με έμφαση στη μουσική. Στον Πρωταγόρα παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τη διαπαιδαγώγηση των νέων και αναφέρει ότι τη μεγαλύτερη επίδραση στη διάπλαση του χαρακτήρα, το ήθος και την καλλιέργεια των νέων έχουν: η μουσική, η ποίηση και ο ρυθμός.
Ο Πλάτων είχε σπουδάσει μουσική κοντά στον Δράκοντα, που ήταν μαθητής του Δάμωνος, συντρόφου του Περικλή. Ο Δάμων είχε γράψει ένα δοκίμιο, στο οποίο υποστήριζε ότι οι μουσικές αρμονίες συνδέονται άμεσα με τις ηθικές αξίες και ότι το κράτος έπρεπε να επιμελείται τα είδη σύνθεσης που εκτελούνταν, για να προστατεύσει το ήθος των νέων κατά τη σωστή διάπλαση του άπλαστου χαρακτήρα τους.
Στον «Τίμαιο», ο Πλάτωνας, υποδεικνύει τρόπους για την τέλεια σωματική και ψυχική υγεία, για τη διάπλαση του τέλειου ανθρώπου. Πιστεύει, πως στο μεν σώμα είναι απαραίτητη η γυμναστική, ενώ στην ψυχή η Φιλοσοφία και η Μουσική.
«Το δε κατά φύσιν αυτού διόρθωσις ουκ αν δύναιτο άνευ μουσικής ορθότητος. Μουσική δε άνευ παιδείας της πάσης ουκ αν αυ ποτέ δύναιτο». (Πλάτωνος Νόμοι 642α).

Ενδεικτική βιβλιογραφία
1) Platon, Oeuvres complètes, texte et traduction (Coll. G. Budé), en 13 t., Paris, 1920-1951.
2) Platon, Oeuvres complètes, tradiction nouvelle et notes par Léon Robin (Bibliothèque de la Pléiade), 2 vol., le second avec la collaboration de J. Moreau, Paris, 1940-1942.
3) P. Tannery, L’ éducation platonicienne, Revue philosophique, 1880-1881, recueili dans Memoires scientifiques, t. VII, p. 1-102.
4) R. L. Nettleship, The theory of education in Plato’s Republic, 2e ed. Oxford, 1935.
5) J. Stenzel, Platon: der Erzieher, Leipzig, 1928.
6) J. Moreau, La construction de l’ idealisme platonicien, Paris, 1939.
7) Werner Jaeger, Paideia: the ideals of Greek culture, 3 vol., Oxford, 1939-1944-1945.
8) E. Dupreel, Les Sophistes, Neuchâtel et Paris, 1948.
9) H. I. Marrou, Histoire de l’éducation dans l’Antiquité, Paris, 1948

Ηλιάδη Αμαλία Κ., φιλόλογος-ιστορικός
http://users.sch.gr/ailiadi & http://blogs.sch.gr/ailiadi

ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Όλα τα έγγραφα που χρειάζεται ο Διευθυντής μιας σχολικής μονάδας πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του συναδέλφου Δημήτρη Ανδρίκου:

http://users.pel.sch.gr/dimandrik/defteri_oliki_1.htm

Μπορείτε να “κατεβάσετε” κάθε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας, να το αποθηκεύσετε σαν φόρμα εγγράφου και να συμπληρώνετε κάθε φορά τα στοιχεία που χρειάζονται (ονόματα, δ/νσεις, ποσά κλπ). Εναλλακτικά, μπορείτε νατα τυπώσετε και να τα συμπληρώνετε με το χέρι.

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ: ''ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ''

Πέμπτη, 7 Μαΐου 2009

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΝΕΑ (ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ) ΑΠΟ ΤΗ:

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΛΕΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΕΡΟΧΕΙΡΙΑ

Ένας στους 10 ανθρώπους είναι αριστερόχειρας, ενώ οι άνδρες έχουν μιάμιση φορά περισσότερες πιθανότητες να είναι αριστερόχειρες από ότι οι γυναίκες. Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με τα αίτια της αριστεροχειρίας. Αυτή που μάλλον επικρατεί είναι εκείνη που λέει πως είναι θέμα γονιδίων. Ο λόγος δηλαδή που κάποιοι από εμάς είναι αριστερόχειρες ενώ κάποιοι άλλοι δεξιόχειρες είναι ο ίδιος για τον οποίο κάποιοι από εμάς έχουν πράσινα μάτια ενώ κάποιοι άλλοι καστανά.
Τι κάνουν όμως οι αριστερόχειρες που τους ξεχωρίζει από τους δεξιόχειρες; Μεταξύ άλλων, τους ξεχωρίζει η προτίμησή τους να χρησιμοποιούν το αριστερό χέρι για διάφορες δραστηριότητες (να πιάνουν, να δείχνουν, να πετούν πράγματα κλπ). Για δραστηριότητες που απαιτείται ιδιαίτερη "επιδεξιότητα" (αναρωτηθήκατε ποτέ από πού προήλθε αυτή η λέξη;) ένας αριστερόχειρας προτιμά να χρησιμοποιήσει το αριστερό του χέρι γιατί του έρχεται πιο βολικό, πιο φυσικό. Το ίδιο ισχύει και με άλλα μέλη του σώματος. Έτσι έχουμε ποδοσφαιριστές που προτιμούν να σουτάρουν με το αριστερό πόδι, ενώ κάποιοι δείχνουν προτίμηση στη χρήση του αριστερού ματιού σε τηλεσκόπια, φωτογραφικές μηχανές κλπ.
Το να είναι κανείς αριστερόχειρας σημαίνει πως ο δεξιός λοβός του εγκεφάλου του "υπερισχύει" έναντι του αριστερού. Και αυτό γιατί το σώμα μας δέχεται εντολές από τον εγκέφαλο "χιαστί", δηλαδή η δεξιά πλευρά του σώματος από το αριστερό ημισφαίριο ενώ η αριστερή πλευρά του σώματος από το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου. Μελέτες έχουν δείξει ότι η προτίμηση προς το αριστερό χέρι έχει έμμεσες επιπτώσεις στη ζωή ενός ατόμου. Οι αριστερόχειρες συχνά υπεραντιπροσωπεύονται σε περιοχές δραστηριοτήτων που εξαρτώνται από ικανότητες οι οποίες εξυπηρετούνται από το δεξί ημισφαίριο, όπως η αρχιτεκτονική, η εφαρμοσμένη μηχανική, η μουσική, οι πλαστικές τέχνες κ.α. Αυτό ίσως βασίζεται στο γεγονός ότι το αριστερό ημισφαίριο έχει ένα χαρακτήρα ακουστικο-λεκτικό ενώ το δεξί οπτικό. Το ότι υπάρχουν περισσότεροι δεξιόχειρες από ότι αριστερόχειρες οφείλεται απλά στο ότι το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου υπερισχύει πιο συχνά από ότι το δεξί. Αυτό το φαινόμενο δεν δικαιολογεί με κανέναν τρόπο την αμφισβήτηση που έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν για τους αριστερόχειρες. Πρέπει ακόμη να τονιστεί ότι η θεωρία που ήθελε τους αριστερόχειρες να ζουν λιγότερα χρόνια από τους άλλους ανθρώπους όπως και διάφοροι μύθοι θρησκευτικής και μη προέλευσης, δεν έχουν καμία επιστημονική υπόσταση και χρησιμεύουν μόνο ως παραδείγματα μη επιστημονικής έρευνας και μισαλλόδοξης φαντασίας.
Παρόλο που η αριστεροχειρία έχει πάψει να θεωρείται ελάττωμα, ο κόσμος μας είναι φτιαγμένος έτσι ώστε να εξυπηρετεί κυρίως την πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή τους δεξιόχειρες. Αυτό ισχύει για πάρα πολλά αντικείμενα γύρω μας, από τα απλά (ψαλίδια-μαχαίρια) ως τα τεχνολογικά εξελιγμένα (καρτοτηλέφωνα). Αυτός είναι και ο λόγος που οι αριστερόχειρες συχνά θεωρούνται "αδέξιοι" (και δικαίως, αν το δει κανείς ετυμολογικά!). Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι οι αριστερόχειρες πρέπει πάντα να προσαρμόζονται σε έναν κόσμο σχεδιασμένο για δεξιόχειρες. ). Η κουλτούρα του δυτικού κόσμου των τελευταίων αιώνων ευνοεί τους δεξιόχειρες (ή το αριστερό ημισφαίριο αν θέλετε), θεωρώντας ότι γίνεται με το δεξί χέρι σαν «καλό». Δεν είναι τυχαίο ότι ευχόμενοι μια ευνοϊκή εξέλιξη λέμε «να πάνε τα πράγματα δεξιά» Δεν είναι μακρινές οι εποχές που - με ένα ρατσιστικό κριτήριο - οι αριστερόχειρες υποχρεώνονταν (ακόμα και με τη βία) να μάθουν να γράφουν με το δεξί και που και οι ίδιοι ένιωθαν ένοχοι για το «κουσούρι» τους Η κυριαρχία των δεξιόχειρων μεταξύ των ανθρώπων σημαίνει πολλά αντικείμενα της καθημερινής ζωής και η χρήση συμβολικών όρων στη γλώσσα και την κουλτούρα, δείχνουν επίσης ένα υψηλό επίπεδο ασυμμετρίας. Θυμηθείτε το συσχετισμό του «δεξιού» με το «καλό» και του «αριστερού» με το «κακό» που συναντάται σχεδόν σε κάθε ανθρώπινο πολιτισμό. Στην Αγία Γραφή διαβάζουμε ότι ο Θεός θα βάλει τα πρόβατα εκ δεξιών Του και τα ερίφια εξ ευωνύμων. Στην πολιτική οι ριζοσπάστες χαρακτηρίζονται αριστεροί και οι συντηρητικοί δεξιοί. Ακόμα και τα πρόσφατα εκπαιδευτικά συστήματα ευνόησαν το αριστερό ημισφαίριο (και συνεπώς τους δεξιόχειρες), δηλαδή τον αναλυτικό, γραμμικό τρόπο σκέψης και αντίληψης των πραγμάτων. Αντίθετα, το «διαισθητικό», καλλιτεχνικό δεξί ημισφαίριο παραγκωνίσθηκε με αποτέλεσμα οι αριστερόχειρες να θεωρούνται «περιθωριακοί».
Σε παλαιότερες κοινωνίες οι αριστερόχειρες πιέζονταν από πολύ μικρή ηλικία για να πάψουν να χρησιμοποιούν το αριστερό τους χέρι με τρόπους που σήμερα μόνο πολιτισμένους δεν θα τους χαρακτήριζε κανείς. Οι Βικτωριανοί είχαν επινοήσει ένα δερμάτινο κατασκεύασμα με ζώνη που ακινητοποιούσε το αριστερό χέρι πίσω από την πλάτη. Κατά το παρελθόν στην Ιαπωνία και την Κίνα τα αριστερόχειρα παιδιά δεν γίνονταν δεκτά στο σχολείο. Κάποια εποχή στην Αλβανία ήταν παράνομο να είσαι αριστερόχειρας ενώ μέχρι το 1970 στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Γιουγκοσλαβία και σχεδόν σε όλες τις χώρες του Ανατολικού μπλοκ, στα σχολεία ήταν υποχρεωτική η γραφή με το δεξί χέρι. Γιατί και στην Ελλάδα κάτι ανάλογο δεν επικρατούσε μέχρι πρόσφατα; Αυτό βέβαια σήμαινε πολύ σκληρή προσπάθεια από την πλευρά των παιδιών αλλά και των γονιών τους και στις περισσότερες περιπτώσεις είχε αρνητικά αποτελέσματα. Το παιδί ένοιωθε μη αποδεκτό από την οικογένεια και το σχολείο (αφού αντιμετώπιζε μεγαλύτερη δυσκολία στο να γράψει με το δεξί χέρι από τους συμμαθητές του) με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ευτυχώς τα πράγματα σήμερα έχουν αλλάξει. Οι διάφορες δεισιδαιμονίες που σχετίζονταν με τους αριστερόχειρες στο παρελθόν έχουν εκλείψει, τουλάχιστον στις δυτικές χώρες. Στους αριστερόχειρες αποδίδονται διάφορα χαρακτηριστικά όπως ισχυρή μνήμη, κατασκευαστική ικανότητα, πρακτική σκέψη, καλλιτεχνική φύση κλπ. Αυτά έχοντας επιστημονική - ή έστω στατιστική - βάση και όντας θετικά έχουν βοηθήσει σημαντικά μέσα από τα χρόνια στην αποπεριθωριοποίηση της αριστεροχειρίας. Ωστόσο εξακολουθούν να είναι αρκετά ώστε να προσδίδουν στους αριστερόχειρες μια ξεχωριστή ταυτότητα: αυτή του ξεχωριστού ανθρώπου. Η αριστεροχειρία δεν είναι αναπηρία και δεν αποτελεί περιορισμό! Αντίθετα, είναι μια ιδιαιτερότητα η οποία αν συνδυαστεί με άλλες κλίσεις και ταλέντα μπορεί να βοηθήσει ώστε πραγματικά να αναδειχθεί ένας άνθρωπος.
Στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας οι αριστερόχειρες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε αυτήν είναι πρακτικά αμέτρητοι. Αρκετοί από αυτούς κατάφεραν να γίνουν πασίγνωστοι και να παραμείνουν διάσημοι για τα επιτεύγματα ή/και την σημαντική προσφορά τους στον τομέα όπου δραστηριοποιήθηκαν. Δεν μας είναι γνωστό ποιο ρόλο έπαιξε η προτίμησή τους για χρήση του αριστερού τους χεριού στην επιτυχία τους ή αν κατάφεραν να φτάσουν μέχρι εκεί λόγω αυτής τους της ιδιαιτερότητας. Παρόλα αυτά, σε κάποιες περιπτώσεις, όπως αυτές κάποιων αθλητών ή αρχαίων μαχητών -κατακτητών, οι συνειρμοί είναι μάλλον αυτόματοι.
Η παρακάτω λίστα δεν είναι πλήρης αλλά μάλλον ενδεικτική. Οι αριστερόχειρες μάλλον υπερ-εκπροσωπούνται στον καλλιτεχνικό χώρο γενικότερα αλλά και στη ζωγραφική: Leonardo da Vinci, Michelangelo, Pablo Picasso, Raphael.
Η μουσική είναι άλλος ένας κλάδος καλλιτεχνικής έκφρασης όπου συναντώνται πολλοί αριστερόχειρες:Τζίμης Πανούσης, Αντώνης Ρέμος, Albert King, Annie Lennox, Benjamin Britten, Billy Corgan (Smashing Pumpkins), Bob Dylan, Carl Philipp, Emanuel Bach (son of J.S. Bach), Celine Dion, David Bowie, David Byrne (Talking Heads), George Michael, Glenn Frey (the Eagles), Iggy Pop, Jimi Hendrix, John Lydon a.k.a. Johnny Rotten (Sex Pistols / Public Image Ltd.)Julian Moore, Kurt Cobain (Nirvana), Ludwig van Beethoven, Natalie ColePaul McCartney (The Beatles), Paul Simon (Simon & Garfunkel), Phil CollinsRachmaninoff, Sergei Vasilyevich, Ringo Starr (The Beatles), Robert PlantRobert Plant (Led Zepplin), Robert Schumann, Sting, Tony Iommi, (Black Sabbath)
Αλλά η καλλιτεχνική έκφραση δεν σταματά στη μουσική. Κάποιοι από τους πιο γνωστούς ηθοποιούς είναι αριστερόχειρες:Angelina Jolie, Ρένα Βλαχοπούλου, Anthony Perkins, Bruce Willis, Cary GrantChristian Slater,Dick Van Dyke, Dan Aykroyd, Diane Keaton, Eva Marie SaintGreta Garbo, Julia Roberts, Keanu Reeves, Luke Perry, Marilyn Monroe, Μatt Dillon, Matthew Broderick, Mickey Rourke, Nicole Kidman, Peter UstinovRichard Dreyfuss, Robert DeNiro, Robert Redford, Shirley MacLaineSteve McQueen, Telly Savalas, Tom CruiseΑριστερόχειρες κυριαρχούν σε πολλά σπορ, όπως στο τένις:Bjorn Borg, Goran Ivanisevic, Guy Forget, Jimmy Connors, John McEnroe, Kimiko Date, Korda Petr, Martina Navratilova, Monika Seles, Sabine Appelmans
Σημαντική είναι και η προσφορά πολλών αριστερόχειρων στην κοινωνία, στις επιστήμες, στον πολιτισμό, στην ανθρωπότητα εν γένει.Αριστοτέλης, Ιούλιος Καίσαρας, Μέγας Αλέξανδρος, Ναπολέων ΒοναπάρτηςΡαμσής ΙΙ, Albert Einstein, Chaplin, Charles Spencer, Hans Christian AndersenHellen Keller, Henry Ford, Isaac Newton, Joan of Arc (Ιωάννα της Λορένης)Mahatma Gandhi, Neil Armstrong, Samuel Clemens (Mark Twain)
Αριστερόχειρες συναντώνται συχνά σε υψηλά πολιτικά και πολιτειακά αξιώματα:Anthony Kennedy, Benjamin Franklin, Benjamin Netanyahu, Bill Clinton, Bob Dole, Charlemagne, Colin Powell, Edward III, Fidel Castro, George Bush (πρόεδρος ΗΠΑ), Gerald Ford πρόεδρος ΗΠΑ), Harry S. Truman , Henry Ford, Herbert Hoover , Lloque Yapanqui (μονάρχης-ηγέτης των Ίνκας), Louis XVI, Paul Joseph Goebbels, Prince Charles, Queen mother Elizabeth, Queen Victoria, Ronald Reagan (πρόεδρος ΗΠΑ), Steve Forbes, Tiberius, Winston Churchill.Αλλά και κάποιοι από τους πιο γνωστούς κακοποιούς ήταν αριστερόχειρες:Billy the Kid, Jack the Ripper
Δεν θα μπορούσαν να λείπουν και οι φανταστικοί χαρακτήρες από μια τέτοια λίστα με διάσημους αριστερόχειρες: Bart Simpson, Kermit the frog, Rocky Balboa.
Ζούμε σε ένα κόσμο που επικρατούν οι δεξιόχειρες. Το δεξί χέρι θεωρείται το «καλό», το συνηθισμένο, ενώ το αριστερό θεωρείται πιο «σπάνιο» και εξεζητημένο. Έτσι λοιπόν, με βάση μια... «δημοκρατική πλειοψηφία» οι δεξιόχειρες επικρατούν. Όμως με βάση νέα στατιστικά δεδομένα, οι ισορροπίες αλλάζουν, οι αριστερόχειρες αυξάνονται και ίσως είναι αυτοί που στο μέλλον θα «κυβερνούν» μιας και επιπλέον κατέχουν μια σειρά από αξιοθαύμαστες «δεξιότητες» που τους δίνουν ένα ποιοτικό προβάδισμα. Σύμφωνα με τα ως τώρα στατιστικά δεδομένα, ένας στους 10 ανθρώπους είναι αριστερόχειρας (δηλαδή 600 εκατομμύρια του παγκόσμιου πληθυσμού). Τώρα, όμως τα πράγματα αλλάζουν και η ζυγαριά δείχνει να τείνει να ισορροπήσει, καθώς ο ρυθμός γέννησης αριστερόχειρων αυξάνεται σταδιακά και αναμένεται ως το 2020 ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι να είναι αριστερόχειρες. Όπως δηλώνει και καθηγητής Βιολογίας Alexander Dubov «ο αριθμός των αριστερόχειρων μωρών που γεννήθηκαν μέσα στο 2005 είναι διπλάσιος από αυτά που γεννήθηκαν το 1990» Το δεξί ημισφαίριο αρχίζει να κερδίζει έδαφος. Όμως - δυστυχώς για τους δεξιόχειρες - το θέμα αρχίζει να τίθεται και ποιοτικά! Οι ειδικοί θεωρούν ότι η ανθρωπότητα σαν είδος βελτιώνεται και αυτό οφείλεται μεταξύ άλλων και στην αύξηση των αριστερόχειρων.
Mέχρι πρόσφατα υπήρχε η αντίληψη ότι η αριστεροχειρία είναι απλά μια κακή συνήθεια και γι αυτό ισοδυναμούσε με κοινωνικό στίγμα. Είναι γνωστός ο όρος «ζερβοκουτάλα» με τον οποίο χαρακτήριζαν παλιά τα αριστερόχειρα άτομα, σε μια προσπάθεια να τα εξαναγκάσουν να χρησιμοποιούν το δεξί τους χέρι. Αν επιχειρήσουμε να κάνομε ένα αριστερόχειρο παιδί δεξιόχειρο είναι σαν να επιχειρούμε να αλλάξομε την ανατομική κατασκευή του εγκεφάλου. Μια τέτοια ενέργεια ασκεί στο παιδί σοβαρή καταπίεση και είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσει εγκεφαλική δυσλειτουργία, σύγχυση κλπ, με δυσάρεστες συνέπειες στη μάθηση και στην κοινωνική του συμπεριφορά. Πολλές φορές στις διαγνωστικές εκθέσεις αναφέρεται ο όρος «πιεσμένη αριστεροχειρία», για περιπτώσεις παιδιών με δυσκολίες στην ανάγνωση, στη γραφή και, μερικές φορές, με δυσκολίες κοινωνικής προσαρμογής και διαταραχές της προσωπικότητάς τους. Πρόκειται για παιδιά, τα οποία ήταν αριστερόχειρα, αλλά πιέστηκαν για να μάθουν να γράφουν με το δεξί τους χέρι. Πολλά από τα παιδιά αυτά έφταναν μέχρι τους ψυχολόγους και τους ψυχιάτρους.
Οι αριστερόχειρες συχνά συναντούν πρακτικές δυσκολίες στη γραφή και στην ανάγνωση, καθώς και σε άλλες δραστηριότητες, οι οποίες οφείλονται σε καθαρά πολιτιστικούς λόγους. Όλοι ξέρομε, ότι βιβλία, τετράδια, σύστημα γραφής, μηχανές κλπ, είναι φτιαγμένα με βάση τους δεξιόχειρες. Όταν ο ενήλικας αριστερόχειρας πρέπει να χρησιμοποιήσει, για παράδειγμα, μια μηχανή που είναι κατασκευασμένη για δεξιόχειρες έχει πρόβλημα, γιατί δυσκολεύεται να γυρίσει π.χ. το διακόπτη της μηχανής που βρίσκεται στη δεξιά του πλευρά με το αριστερό του χέρι. Η αριστεροχειρία γίνεται «πρόβλημα» όταν το παιδί εγγράφεται στο σχολείο και αρχίζει να διαβάζει και να γράφει. Το σύστημα γραφής έχει διαμορφωθεί με βάση τους δεξιόχειρες. Όταν γράφουμε το μολύβι με το χαρτί σχηματίζουν γωνία 30 μοιρών περίπου. Ο δεξιόχειρας βλέπει τα γράμματα που σχηματίζει και μπορεί να τα βελτιώνει όταν δεν είναι αισθητικά ωραία. Αντίθετα, ο αριστερόχειρας δε βλέπει τα γράμματα που γράφει, γιατί καλύπτονται από το χέρι του. Γι΄ αυτό συχνά οι αριστερόχειρες είναι κακογράφοι. Τα γράμματά τους είναι τρεμουλιαστά, δεν ακολουθούν με ακρίβεια τις γραμμές του τετραδίου, αλλά πάνε πάνω -κάτω, είναι ακατάστατα με όχι καλή εμφάνιση κ.τ.λ. Τότε, αν εκπαιδευτικοί και γονείς δεν είναι σωστά ενημερωμένοι, πιέζουν το αριστερόχειρο παιδί να γράφει με το δεξί χέρι με όλες τις παραπάνω συνέπειες. Το πρόβλημα αυτό γίνεται εντονότερο αν τα άλλα παιδιά παρενοχλούν και κοροϊδεύουν το αριστερόχειρο παιδί. Στην περίπτωση αυτή χρειάζεται υποστήριξη, για να απαλλαγεί από το άγχος που του δημιουργούν και να αποβάλει την εντύπωση ότι είναι «προβληματικό» άτομο. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Όλοι οι εκπαιδευτικοί είναι πλέον ενημερωμένοι σε βαθμό, που να μην κινδυνεύουν οι μαθητές μας από τις άστοχες παρεμβάσεις και την καταπίεση που ασκούνταν παλιότερα.
Οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι ο δείκτης νοημοσύνης (IQ) των αριστερόχειρων είναι σε γενικές γραμμές υψηλότερος από των δεξιόχειρων. Επιπλέον, ένας στους πέντε ανθρώπους που θεωρούνται «επιτυχημένοι» - και με κάποιο τρόπο ξεχωρίζουν - είναι αριστερόχειρες. Οι ικανότητες των αριστερόχειρων αρχίζουν να αναδύονται από την αφάνεια και αυτό αλλάζει τον κόσμο μας. Για παράδειγμα, οι αριστερόχειρες έχουν μια υψηλότερη ικανότητα στην αντίληψη των ήχων και των χρωμάτων, ενώ διαθέτουν και μια «φωτογραφική» μνήμη, η οποία διατηρεί για μεγάλες περιόδους αναλλοίωτες τις εντυπώσεις της. Ακόμα και στις ικανότητες που θεωρούνται «παραφυσικές» οι αριστερόχειρες έχουν τον πρώτο λόγο. Σύμφωνα με δηλώσεις του καθηγητή Alexander Lee που ερεύνησε τα στατιστικά δεδομένα, ελάχιστοι δεξιόχειρες συγκαταλέγονται ανάμεσα στα άτομα που έχουν διάφορα χαρίσματα όπως τηλεπάθεια, όραση διαμέσου της ύλης (αλλιώς «όραση X-ray»), κ.λπ. Για τους επιστήμονες, τα επόμενα χρόνια αναμένεται μια αναμέτρηση σε ψυχολογικό-κοινωνικό επίπεδο ανάμεσα σε δεξιόχειρες και αριστερόχειρες. Αναμέτρηση που κάποιοι δεν διστάζουν να την παραλληλίσουν με την μάχη για επικράτηση μεταξύ Κρομανιόν και «ανθρώπου του Νεάντερταλ». Πολλοί μάλιστα στοιχηματίζουν υπέρ των ανερχόμενων αριστερόχειρων, καθώς πιστεύουν ότι μια ανθρωπότητα στην οποία θα επικρατούν οι αριστερόχειρες θα διαθέτει υψηλότερες διανοητικές ικανότητες αλλά και πιο ευαίσθητες αισθήσεις αγγίζοντας αντιληπτικές ικανότητες πιο λεπτές από ό,τι σήμερα. Με άλλα λόγια υψηλότερη αντίληψη και υψηλότερη ικανότητα σκέψης. Αν δούμε το θέμα από ιατρική άποψη, μια ανάλογη «μάχη» διεξάγεται και κατά την κυοφορία ενός εμβρύου, καθώς οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει μια συγκεκριμένη στιγμή στη ζωή του εμβρύου που κρίνεται αν το παιδί που θα γεννηθεί θα είναι δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας. Η στιγμή εντοπίζεται στη διάρκεια του τέταρτου μήνα της κύησης, οπότε κάτι συμβαίνει στον εγκέφαλο του εμβρύου και το δεξί ημισφαίριο κυριαρχεί. Αν συμβεί αυτό, το νεογέννητο θα είναι αριστερόχειρας. Σε ένα «ενδιάμεσο ενδεχόμενο», υπάρχει περίπτωση η διαδικασία να ανασταλεί οπότε το παιδί που θα γεννηθεί έχει διπλές ικανότητες: λειτουργεί εξίσου καλά με το δεξί και το αριστερό μέρος του σώματός του (είναι αριστερο-δεξιόχειρας θα λέγαμε!) Άλλη μια στατιστική έρευνα έδειξε ότι οι αριστερόχειρες γεννιούνται συχνότερα από μητέρες άνω των 30 ετών και επιπλέον γεννιούνται συνήθως στο δεύτερο μισό του έτους, δηλαδή από Ιούλιο μέχρι Δεκέμβριο.
Προς το παρόν, η επέλαση των αριστερόχειρων συνεχίζεται και επίκειται η «μάχη» με τους δεξιόχειρες! Ο χρόνος θα δείξει ποιοι τελικά θα πάρουν το... πάνω χέρι σε αυτή την αμφίρροπη αναμέτρηση. Έτσι κι αλλιώς... ο κόσμος μας αλλάζει !!!
Και μην ξεχνάτε:
13 Αυγούστου, Παγκόσμια ημέρα Αριστεροχειρίας
από '' ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ''

Τετάρτη, 6 Μαΐου 2009

ΔΩΡΗΤΕΣ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΙ ΠΑΡΑΒΑΤΕΣ ΟΔΗΓΟΙ ΣΤΗ ΛΕΤΟΝΙΑ

Στη Λετονία, μια δημιουργική, τολμηρή αλλά και αρκετά αμφιλεγόμενη διαφημιστική εκστρατεία κατάφερε, σε αρκετά μεγάλο βαθμό, να πετύχει αυτό που όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να γίνει, αλλά και όλοι ξέρουν πόσο δύσκολο είναι: Να αλλάξουμε νοοτροπία. Ή, πιο ωμά ακόμα: Να αλλάξουμε μυαλά!
Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ εταιρεία Mooz!, έπεισε με την δική της τολμηρή προσέγγιση στο θέμα των τροχαίων, την κυβέρνηση, να της αναθέσει τη συγκεκριμένη καμπάνια. Βασικός «στόχος», ήταν οι οδηγοί, κυρίως άνδρες, ηλικίας 20-35 ετών, που ανήκουν, σύμφωνα με έρευνες, στην ομάδα «άμεσου κινδύνου», με τις υπερβολικές ταχύτητες που αναπτύσσουν, την επιθετική συμπεριφορά που αναπτύσσουν στην οδήγηση και την αλαζονεία που έχουν για τις ικανότητές τους, αφού τα περισσότερα θανατηφόρα τροχαία προκαλούνται με ευθύνη ανθρώπων που πίστευαν ότι είναι οι καλύτεροι οδηγοί στον κόσμο, εννοώντας με αυτό, ότι ήταν … περίπου Σουμάχερ.
Η διαφήμιση που προωθήθηκε τελικά, και που προκάλεσε αρκετές συζητήσεις, δεν ήταν από αυτές τις «διδασκαλικού” και “κηρυγματικού” τύπου, που πάντα κάποιος σου κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλο και σου λέει «μην τρέχεις». Η Mooz!, εκτός από την υπερβολική ταχύτητα, επικέντρωσε την προσοχή της και σε ένα άλλο θέμα: την σοβαρή έλλειψη οργάνων για μεταμοσχεύσεις. Και αντί άλλου ενημερωτικού εντύπου, δημιουργήθηκε ένα Πιστοποιητικό Δωρεάς Οργάνων το οποίο λάμβαναν οι οδηγοί κατευθείαν από την αστυνομία.
Συγκεκριμένα, όσοι υπερέβαιναν το όριο ταχύτητας (και κανονικά θα έπρεπε να λάβουν κλήση), αναγκάζονταν από την αστυνομία να υπογράψουν το πιστοποιητικό με το οποίο δήλωναν διατεθειμένοι να γίνουν δωρητές οργάνων! Το αποτέλεσμα ήταν ο αριθμός των θυμάτων από τροχαία, μέσα σε έναν χρόνο, να μειωθεί κατά 29%, και ταυτόχρονα να σημειωθεί και σημαντική αύξηση, κατά 39% στην, έστω και δι’ αυτού του τρόπου, δωρεά οργάνων. Μπορεί, λοιπόν, οι οδηγοί να μην θυμόντουσαν ένα οποιοδήποτε διαφημιστικό, όμως δεν θα μπορούσαν να ξεχάσουν ποτέ την ημέρα που, άθελά τους, έγιναν δωρητές οργάνων…
Διαβάστε το σχετικό συμβόλαιο: «Υπάρχουν άνθρωποι που θα έδιναν τα πάντα για να βρίσκονται στη θέση μου, και εάν βρίσκονταν, δεν θα έπαιζαν ποτέ με τη ζωή τους.
Εγώ ο/η , ____ _________________, εφόσον έχω την τάση να υπερβαίνω το όριο ταχύτητας στο δρόμο και/ή να οδηγώ επιθετικά, με το παρόν δηλώνω ότι η ζωή μου δεν είναι πρώτης προτεραιότητας για μένα και ευχαρίστως θα την αποχωριζόμουν. Έχοντας σώας τας φρένας, κατανοώ ότι αργά ή γρήγορα θα εμπλακώ σε ατύχημα και αφού αυτό συμβεί, αφήνω την καρδιά μου, τα νεφρά μου και όποια άλλα όργανα του σώματός μου δεν καταστραφούν από το ατύχημα, σε εκείνους που τα χρειάζονται πραγματικά. Επίσης, ζητώ εκ των προτέρων να με συγχωρέσουν οι άνθρωποι και τα αγαπημένα πρόσωπα εκείνων για τους οποίους θα είμαι εγώ υπεύθυνος για το θάνατο ή την αναπηρία τους, εξαιτίας ατυχήματος
__, _______, 200_
Υπογραφή΄
____ _________”
Αν προβληματιστείτε με το κείμενο που διαβάσατε, τότε “βγείτε και πείτε” το με την καθημερινή συμπεριφορά σας στην οδήγηση.

ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

Τα παρακάτω βιβλία (από όλα τα είδη της λογοτεχνίας) τα έχουμε διαβάσει και ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ τα προτείνει:


Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ του Jostein Gaarder, Εκδ. Α. Α. Λιβάνης
Η ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΜΥΡΙΩΝ του Michael Curtis Ford, Εκδ. Α.Α. Λιβάνης
ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΑΓΝΕΙΑΣ (ΤΡΙΛΟΓΙΑ: Η ΜΥΗΣΗ - Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ - Η ΕΞΟΔΟΣ) του Γιώργου Μιχαηλίδη, Εκδ. Καστανιώτη
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ του Jean Claude Garriere, Εκδ. Α.Α. Λιβάνης
ΤΑ ΣΤΑΦΥΛΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΗΣ του John Steinbeck
ΛΟΥΚΗΣ ΛΑΡΑΣ του Δημητρίου Βικέλα
ΑΙΟΛΙΚΗ ΓΗ του Ηλία Βενέζη
ΟΙ ΜΑΥΡΟΛΥΚΟΙ του Θανάση Πετσάλη Διομήδη
Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΟΠΕΝΑΟΥΕΡ του Irvin D. Yalom, Εκδ. Άγρα
Τριλογία: Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ - Η ΑΝΑΛΑΜΠΗ - Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Συγγραφέας: ΘΕΜΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ, Εκδόσεις: ΚΕΔΡΟΣ
Ο ΑΛΧΗΜΙΣΤΗΣ του Πάουλο Κοέλο Εκδ. Α.Α. Λιβάνης
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ, ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΜΕΡΑΣ και το TΟ ΕΚΚΡΕΜΕΣ ΤΟΥ ΦΟΥΚΩ και τα τρία έργα του Ουμπέρτο Έκο.

Τρίτη, 5 Μαΐου 2009

ΚΑΝΕ ΤΟ ΚΑΛΟ

"ΚΑΝΕ ΤΟ ΚΑΛΟ"
ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΑΠΟ ΤΟΝ: pxal

Πατήστε εδώ για να διαβάσετε το παραμύθι:

Δευτέρα, 4 Μαΐου 2009

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ

ΔΙΑΛΕΞΤΕ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΑΠΟ ΤΟ: http://www.live24.gr/

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ - ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ο βασικός στόχος του γλωσσικού μαθήματος είναι να αναπτυχθεί η ικανότητα των μαθητών να επικοινωνούν αποτελεσματικά (προφορικά και γραπτά) κατανοώντας και παράγοντας διάφορα είδη κειμένου (αφηγηματικά, περιγραφικά, κατευθυντικά, επιχειρηματολογικά κτλ.) και μέσα στο πλαίσιο αυτό να γίνει δυνατή η συνειδητοποίηση του γλωσσικού συστήματος. Τα παραπάνω πραγματώνονται τόσο μέσω της πρόσληψης (κατανόηση, επεξεργασία) διαφόρων ειδών κειμένου, όσο και μέσω της παραγωγής (προφορικά και γραπτά) των αντίστοιχων κάθε φορά ειδών των οποίων έχει γίνει προηγουμένως.
Τα κείμενα που δίνονται είναι αυθεντικά, η όλη διαδικασία εντάσσεται μέσα σε συγκεκριμένες περιστάσεις επικοινωνίας (δίνεται ποιος μιλάει ή γράφει, σε ποιον, για ποιο σκοπό, με τι θέμα, πού και πότε) και ολοκληρώνεται μέσω της αξιολόγησης του παραγόμενου λόγου από τους ίδιους τους μαθητές.
Οι δραστηριότητες που προτείνονται αναδεικνύουν τις ιδιαιτερότητες της οργάνωσης κάθε είδους κειμένου, τη λειτουργία των γλωσσικών στοιχείων και τον τρόπο με τον οποίο αυτά δομούν την κειμενική συνοχή και το ύφος στο συγκεκριμένο κάθε φορά είδος κειμένου.
Οι συγκεκριμένες δραστηριότητες, δηλαδή, οδηγούν το μαθητή σε επιλογές που μπορούν να τον βοηθήσουν στη συνειδητοποίηση της σχέσης μεταξύ της πρόθεσης του συντάκτη ενός κειμένου και των γλωσσικών μέσων που απαιτούνται για να υπάρξει ανάλογο με την πρόθεση αποτέλεσμα. Επίσης έχουν, όσο είναι δυνατόν, παιγνιώδη μορφή και ενεργοποιούν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία του μαθητή. Οι περισσότερες από τις δραστηριότητες προϋποθέτουν μίμηση περιστάσεων επικοινωνίας της καθημερινής ζωής, όπου ο κάθε μαθητής ή η κάθε ομάδα μαθητών καλείται να αναλάβει συγκεκριμένο ρόλο και να δράσει λεκτικά με τον κατάλληλο τρόπο στο πλαίσιο της συγκεκριμένης κάθε φορά περίστασης επικοινωνίας.
Ο μαθητής οδηγείται μέσω τέτοιων δραστηριοτήτων στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας προσαρμογής του ύφους και των μέσων του λόγου του ανάλογα με τον αποδέκτη, το θέμα, την αιτία, το σκοπό αλλά και το είδος του κειμένου που πρόκειται να παραγάγει.
Κατά τη σχεδίαση των δραστηριοτήτων λαμβάνονται υπόψη οι ενδοομαδικές και διαπροσωπικές διαφορές και η ηλικία των μαθητών. Προβλέπονται γι αυτό το λόγο επίπεδα δυσκολίας δραστηριοτήτων και κείμενα που τα παιδιά είναι δυνατόν να συναντήσουν στον κοινωνικό τους χώρο, κατάλληλα όμως από γλωσσική και παιδαγωγική άποψη όχι μόνο για τη συγκεκριμένη ηλικία αλλά και για ανάγκες ομάδων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, π.χ. μαθητές για τους οποίους η ελληνική αποτελεί δεύτερη γλώσσα.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο δάσκαλος έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει το διδακτικό υλικό ως ένα δείγμα εργασίας που μπορεί να χειριστεί ανάλογα με το επίπεδο και τις δυνατότητες της τάξης. Μπορεί, π.χ., να αντικαταστήσει κάποια από τα αυθεντικά χρηστικά κείμενα, κρατώντας τις βασικές ιδέες επεξεργασίας, με άλλα καταλληλότερα και πιο επίκαιρα. Επίσης μπορεί να μην ασχοληθεί με όλες τις ασκήσεις, σε περίπτωση που κρίνει ότι δεν είναι κατάλληλες για τους συγκεκριμένους μαθητές, ή να τις χρησιμοποιήσει εναλλακτικά: μεταξύ ασκήσεων που έχουν ίδιο στόχο, μπορεί να δώσει τις πιο εύκολες σε ομάδες που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και τις πιο δύσκολες στους υπόλοιπους μαθητές.
Γι αυτό άλλωστε το λόγο δίνονται και ενδεικτικά βαθμοί δυσκολίας για κάθε ενότητα. Επισημαίνεται ότι, επειδή ένα μεγάλο μέρος της ύλης της γραμματικής της Ε΄ τάξης συνίσταται σε ανακεφαλαίωση και ολοκλήρωση της προβλεπόμενης συνολικά ύλης για το δημοτικό, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να επαναφέρει ένα αντικείμενο για διδασκαλία όταν διαπιστώνει ότι οι μαθητές στην πλειονότητά τους το αγνοούν. Επίσης καλό είναι σε κάθε διδακτικό δίωρο η διδασκαλία να επικεντρώνεται σε ένα κυρίως γραμματικό φαινόμενο.
Για τις ανάγκες ομάδων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή σημειώνεται ότι κατάλληλες είναι και οι ασκήσεις παραγωγής προφορικού λόγου και οι ομαδικές διαθεματικές δραστηριότητες, κυρίως όσες συνδέονται με την Αισθητική Αγωγή.
Η αξιολόγηση του γραπτού λόγου των μαθητών αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία που συμπεριλαμβάνει σχεδιασμό, παραγωγή και επεξεργασία του παραγόμενου κειμένου, που επιτυγχάνεται με συστηματική καθοδήγηση σε διάφορες μορφές: ερωτήσεις που διαγράφουν τα βασικά σημεία δομής ενός συγκεκριμένου είδους κειμένου (αφηγηματικού, περιγραφικού κτλ.), σαφή αναφορά στοιχείων που ο μαθητής θα πρέπει να ελέγχει αν εμπεριέχονται στο γραπτό του κάθε φορά, κείμενα ημιτελή για συμπλήρωση κτλ. Επίσης ενθαρρύνεται γενικότερα η ανάληψη πρωτοβουλιών από τον ίδιο το μαθητή σχετικά με τη διαχείριση της μαθησιακής διαδικασίας. Αυτός είναι άλλωστε και ένας από τους στόχους των διαθεματικών δραστηριοτήτων και των σχεδίων εργασίας που προτείνονται, σύμφωνα με τους γενικότερους στόχους του Α.Π. Πρέπει να σημειωθεί ότι γενικά δε δίνονται άγνωστες λέξεις στο βιβλίο του μαθητή, με το σκοπό να ανατρέχουν οι ίδιοι οι μαθητές σε λεξικό, που θα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους αλλά και σε άλλες πηγές. Λόγω όλων των παραπάνω, απαιτείται μια ελαστικότερη διαχείριση του χρόνου και των ορίων των αντικειμένων του ωρολογίου προγράμματος στο πλαίσιο του 10% που δίνεται, σύμφωνα με το Α.Π., από τις ώρες κάθε αντικειμένου για διαθεματικές δραστηριότητες. Θα μπορούσε επίσης μια δραστηριότητα που έχει σχέση, για παράδειγμα, με την Αισθητική Αγωγή να συνεχίζεται, όσον αφορά το αισθητικό μέρος, στην ώρα του αντίστοιχου μαθήματος. Γι΄ αυτό το λόγο υπάρχουν στις ενότητες δραστηριότητες που είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν έξω από το πλαίσιο των διδακτικών ωρών που διατίθενται για τη διδασκαλία του μαθήματος της Γλώσσας. Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε, ο δάσκαλος είναι εκείνος που επιλέγει τις δραστηριότητες με τις οποίες θα ασχοληθεί η τάξη, ανάλογα με το επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των μαθητών του.
Δομή ενοτήτων και διδακτική διαδικασία
Κάθε διδακτική ενότητα αναφέρεται σε κάποιο θέμα, το οποίο αποτελεί την αφορμή για ενασχόληση με διάφορα είδη κειμένου και με γραμματικά φαινόμενα που αντιστοιχούν σε αυτά. Ο χρόνος διδασκαλίας για κάθε ενότητα υπολογίζεται σε 10 διδακτικές ώρες κατά προσέγγιση (από 8 έως 12 ώρες, ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών). Σε αυτές δε συμπεριλαμβάνονται οι ώρες διδασκαλίας του Ανθολογίου (32 ώρες περίπου για όλο το χρόνο) καθώς και οι 70 συνολικά ώρες που προβλέπονται για δραστηριότητες εκτός εγχειριδίου, οι οποίες όμως σχετίζονται με αυτό.
Ενδεικτικά οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να είναι:
1. Επέκταση μιας προτεινόμενης στο εγχειρίδιο εργασίας
2. Γλωσσική επεξεργασία αντικειμένων άλλων μαθημάτων στο πλαίσιο της διαθεματικότητας
3. Συστηματοποίηση γλωσσικού υλικού που παράγεται στο πλαίσιο διαφόρων δραστηριοτήτων της σχολικής ζωής, π.χ. θεατρικό έργο, σχολική γιορτή, ανακοινώσεις, αγγελίες κτλ.
4. Γλωσσικές δραστηριότητες με επίκεντρο το διαθέσιμο λογισμικό.
Οι δραστηριότητες αυτές πάντως θα πρέπει κάθε φορά να καλλιεργούν κάποιο συγκεκριμένο γλωσσικό στόχο.

Συνολικά οι ασκήσεις που ακολουθούν τα αυθεντικά κείμενα διακρίνονται σε ασκήσεις επεξεργασίας του εκάστοτε κειμένου (νοηματική-περιεχομένου και δομής του συγκεκριμένου είδους κειμένου), ασκήσεις παραγωγής προφορικού λόγου, ασκήσεις παραγωγής γραπτού λόγου, ασκήσεις γραμματικής, διαθεματικές δραστηριότητες και ασκήσεις λεξιλογίου και ορθογραφίας (κυρίως με τη μορφή παιχνιδόλεξων).
Όσον αφορά τις ασκήσεις παραγωγής γραπτού λόγου, το Α.Π. (βλ. Μεθοδολογική Προσέγγιση) καθορίζει, εκτός από τα στάδια σχεδιασμού και παραγωγής μιας πρώτης εκδοχής του κειμένου, περαιτέρω επεξεργασία του από τον ίδιο το μαθητή με τη μορφή μιας καθοδηγούμενης αυτοαξιολόγησης. Βοήθεια δίνεται ήδη από τις εκφωνήσεις των ίδιων των ασκήσεων, π.χ.:
Ερωτήσεις που διαγράφουν τα βασικά σημεία δομής ενός συγκεκριμένου είδους κειμένου (αφηγηματικού, περιγραφικού κτλ.), κατά την επεξεργασία κάθε κειμένου
Σαφή αναφορά στοιχείων που ο μαθητής θα πρέπει να ελέγχει αν εμπεριέχονται στο γραπτό του κάθε φορά, στις εκφωνήσεις των ασκήσεων παραγωγής γραπτού λόγου.

Επίσης, στο τέλος κάθε ενότητας, παρατίθεται ο παρακάτω πίνακας, χρήση του οποίου γίνεται από το μαθητή μετά την παραγωγή της πρώτης εκδοχής κάθε κειμένου του, με σκοπό τη βελτίωση του κειμένου και την παραγωγή της τελικής του μορφής:

Κάθε φορά που γράφω ένα κείμενο το ξαναδιαβάζω. Προσέχω όλα τα παρακάτω και διορθώνω όσα χρειάζονται. (Μπορεί να χρειαστεί να ξαναγράψω κάποια μέρη του κειμένου μου.)
1. Ποιος ήταν ο σκοπός μου; Τον πέτυχα; (Μπορείτε να συμβουλευτείτε τα σημεία που προτείνονται στην εκφώνηση της άσκησης)

2. Τι μου άρεσε περισσότερο απ΄ όσα έγραψα;

3. Τι θα μπορούσα να έχω γράψει καλύτερα; Πώς μπορώ να το γράψω τώρα;

4. Τι θα μπορούσα να γράψω ακόμα;

5. Θα καταλάβουν το κείμενο οι συμμαθητές μου;

6. Ποια σημεία θα τους αρέσουν περισσότερο και ποια λιγότερο;

7. Πώς ήταν η ορθογραφία; Χρησιμοποίησα σωστά τις τελείες και τα κόμματα;

8. Χρησιμοποίησα πολλές διαφορετικές λέξεις ή πολλές φορές τις ίδιες λέξεις;

9. Πώς ήταν η εμφάνιση του γραπτού μου;
Είναι αυτονόητο ότι για την όλη διαδικασία παραγωγής γραπτού λόγου και αυτοδιόρθωσης θα πρέπει να χρησιμοποιείται ένα ξεχωριστό τετράδιο, καθώς δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί στο Βιβλίο του μαθητή ο ανάλογος για κάθε μαθητή χώρος για την περαιτέρω επεξεργασία του γραπτού του.

ΑΠΟ: pxal

Σάββατο, 2 Μαΐου 2009

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΝΤΕΣΣΙΝΑ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΝΤΕΣΣΙΝΑ

Θα καταδυθώ να ανασύρω την πιο καυτή σου ανάσα
Θησαυρός καλυμμένος με βράχο
Σε σπάω, σε ανασταίνω, σε φέρνω στο φως
Στην αρμύρα που καίει τη θάλασσά μου
Που θρυμματίζει το αχ μου στο στήθος σου, στη μυρωδιά σου
Που σβήνει το πώς, που αναδύει φιλί
Φιλιά… φεγγάρια ασημιά
Και παύει ο χρόνος – διαμελίζεται…
Μη σταματάς. Ανάσαινε μέσα μου
Βυθίσου στον υγρό πόθο
κι αφέσου στης αγκαλιάς μου την παλάμη
Κρύψου στη σπηλιά με τους σταλαχτίτες
Στάζω υγρασία και φως
Είμαι η ζωή που γεύεσαι
Μια ιδέα, ένα κατακόκκινο όνειρο
Στιγμή αποκάλυψης στον κοραλλιογενή ύφαλο
Λιγοθυμιά και άρωμα ηδονικό
αναβλύζω από το μαύρο μαργαριτάρι σου
Στη ρωγμή σου μέσα ανακάλυψα Σε.
Διψάω…
ΑΠΟ: aanasto 2/5/2009